Av. Hüseyin Aydın · Alanya / Antalya
Alanya’nın gece hayatı, sahil eğlence mekanları ve yaz aylarındaki yoğun turist trafiği, uyuşturucu denetimlerinin de en sık yapıldığı ortamlardır. Bir yol kontrolünde, otel odasında veya mekan önünde üzerinde küçük miktarda esrar ya da uyarıcı hap bulunan kişi, çoğu zaman ne ile karşı karşıya olduğunu bilmez: Hapis cezası mı alacağım? Sabıkam olacak mı? Yabancıysam sınır dışı edilir miyim?
Kısa cevap: Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya kullanmak, TCK m. 191 uyarınca 2 yıldan 5 yıla kadar hapis gerektiren bir suçtur. Ancak ilk soruşturmada savcılık, kanun gereği 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler; kişi bu sürede en az 1 yıl denetimli serbestlik altında tutulur ve gerekirse tedaviye alınır. Erteleme süresi yükümlülüklere uyularak geçirilirse dava açılmaz. Miktar, paketleme ve diğer deliller ise eylemin çok daha ağır olan uyuşturucu ticareti (TCK 188) olarak nitelendirilmesine yol açabilir.
Önemli: Kullanım amaçlı bulundurma ile ticaret arasındaki çizgi çoğu zaman ilk ifadede belirlenir. Maddenin kime ait olduğu, nereden ve kaça alındığı, kaç kişiyle paylaşıldığı gibi sorulara verilen cevaplar dosyanın seyrini değiştirebilir. İfadeye avukatla gitme hakkınız vardır.
Bu rehber, Alanya, Antalya, Manavgat, Mahmutlar ve Konaklı’da yaşayan Türk ve yabancı uyruklu kişiler için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 188 ve 191, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Yargıtay kararları çerçevesinde hazırlanmıştır. Uyuşturucu ticareti suçu için ayrıca TCK 188 rehberimize bakabilirsiniz.
İçindekiler
- TCK 191: Suç ve Cezası
- 5 Yıllık Erteleme ve Denetimli Serbestlik
- Kullanma mı, Ticaret mi? Yargıtay’ın Ölçütleri
- Erteleme Kararının Diğer Sonuçları
- Yabancılar İçin Ek Riskler: Sınır Dışı ve Giriş Yasağı
- Gözaltına Alındığınızda Ne Yapmalısınız?
- Akademik Çalışmalarda Uyuşturucu Kullanma Suçu
- Sıkça Sorulan Sorular
Anahtar terimler · Key terms · Ключевые термины · واژههای کلیدی
| Türkçe | English | Русский | فارسی |
|---|---|---|---|
| Uyuşturucu kullanma | drug use / possession for personal use | употребление / хранение наркотиков для личного потребления | مصرف / نگهداری مواد مخدر برای مصرف شخصی |
| Kamu davasının açılmasının ertelenmesi | deferral of prosecution | отсрочка возбуждения уголовного дела | تعویق اقامه دعوای عمومی |
| Denetimli serbestlik | probation | пробация (надзор) | آزادی مشروط تحت نظارت |
| Uyuşturucu ticareti | drug trafficking | торговля наркотиками | قاچاق مواد مخدر |
| Sınır dışı etme | deportation | депортация | اخراج از کشور |
| Alanya ceza avukatı | Alanya criminal lawyer | уголовный адвокат в Аланье | وکیل کیفری در آلانیا |
1. TCK 191: Suç ve Cezası
“Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
5237 sayılı TCK m. 191/1
Suç; maddeyi satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma eylemlerinden biriyle oluşur. Kanda veya idrarda madde tespit edilmesi tek başına “kullanma” olarak değerlendirilebilir. Suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlere 200 metreden yakın umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır (m. 191/10).
2. 5 Yıllık Erteleme ve Denetimli Serbestlik
Bu suçtan başlatılan soruşturmada savcılık, şüphelinin sabıkasına bakılmaksızın (CMK m. 171’deki şartlar aranmaksızın) beş yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler (m. 191/2). Erteleme kararı kolluğa da bildirilir. Bu sürede:
- Şüpheli hakkında en az 1 yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; bu süre altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir,
- Gerek görülürse şüpheli tedaviye tabi tutulur,
- Savcılık, madde kullanımının devam edip etmediğini tespit için yılda en az iki kez şüpheliyi test için sevk eder (m. 191/3).
Şüpheli erteleme süresini yükümlülüklere uygun geçirirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (m. 191/7). Buna karşılık yükümlülüklere uymamakta ısrar etme, tekrar madde satın alma, bulundurma veya kullanma halinde kamu davası açılır (m. 191/4). Kamu davası açıldıktan sonra aynı suçun tekrar işlendiği iddiasıyla yeniden erteleme kararı verilemez (m. 191/6).
3. Kullanma mı, Ticaret mi? Yargıtay’ın Ölçütleri
Uyuşturucu ticareti suçunun (TCK 188) cezası, kullanma suçunun çok üzerindedir. Bu nedenle ele geçirilen maddenin kişisel kullanım için mi, başkasına vermek veya satmak için mi bulundurulduğu, dosyanın en kritik meselesidir. Yargıtay şu ölçütlere bakar:
- Miktar: Kişisel kullanım sınırını aşan miktar ticaret şüphesi doğurur,
- Paketleme: Hassas biçimde tartılmış, aynı miktarlarda küçük paketçikler,
- Hassas terazi ve ambalaj malzemesi bulunması,
- Farklı türde maddeler: Eroin, kokain, esrar ve uyarıcı tabletlerin birlikte bulundurulması,
- Telefon yazışmaları, para transferleri ve tanık beyanları.
Yargıtay, çok sayıda özenle hazırlanmış küçük paketçik, aynı miktarda tartım ve hassas terazinin ticaret amacına önemli bir belirti olduğunu kabul etmektedir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2025/10045, K. 2026/2713, T. 25.02.2026). Buna karşılık, üzerinde 1 gramın altında 7 parça metamfetamin bulunan, kanında madde tespit edilen ve evinde başka suç unsuru çıkmayan kişinin, salt ayrı paketlenmiş olması nedeniyle ticaretten cezalandırılmasını hukuka aykırı bularak bozmuştur (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/17376, K. 2025/8111, T. 27.10.2025).
Ticaret suçundan yargılanan kişi hakkında, kovuşturma sırasında eylemin yalnızca kullanma kapsamında kaldığı anlaşılırsa, TCK 191 hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir (m. 191/8).
4. Erteleme Kararının Diğer Sonuçları
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi bir mahkumiyet değildir ve adli sicil kaydına (sabıka) işlenmez; ancak özel bir sisteme kaydedilir ve erteleme süresi içinde yeniden suç işlenmesi halinde dikkate alınır. Bunun yanında:
- Sürücü belgesi bakımından, uyuşturucu etkisi altında araç kullanma ayrıca idari yaptırım ve ehliyetin geri alınması sonuçları doğurabilir,
- Bazı kamu görevleri, silah ruhsatı ve özel güvenlik kimliği gibi izinler bakımından güvenlik soruşturmasında olumsuz değerlendirilebilir,
- Yurt dışı seyahat yasağı kendiliğinden uygulanmaz; ancak denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulması gerekir.
5. Yabancılar İçin Ek Riskler: Sınır Dışı ve Giriş Yasağı
Alanya’da ikamet izniyle yaşayan veya turist olarak bulunan yabancılar bakımından uyuşturucu soruşturması, ceza boyutunun ötesinde ciddi idari sonuçlar doğurabilir. Kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (6458 sayılı YUKK m. 54) ve ardından Türkiye’ye giriş yasağı uygulanabilir. İkamet izni uzatmalarında ve vatandaşlık başvurularında da olumsuz sonuçlar doğabilir. Bu konuda sınır dışı etme kararına itiraz ve giriş yasağının kaldırılması rehberlerimize bakabilirsiniz.
6. Gözaltına Alındığınızda Ne Yapmalısınız?
- Avukat isteyin: İfadenizi avukatınız gelmeden vermek zorunda değilsiniz.
- Tercüman isteyin: Türkçe bilmeyen yabancılar, anladıkları dilde tercüman talep etme hakkına sahiptir.
- Kullanım amacını açıklayın: Madde gerçekten kişisel kullanım içinse bunun somut gerekçelerini (miktar, kullanım sıklığı, tedavi geçmişi) anlatın.
- Spekülatif beyandan kaçının: Başkalarına ilişkin tahmin içeren ve ticaret izlenimi doğurabilecek ifadelerden kaçının.
- Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyun: Erteleme kararı verilirse test çağrılarına ve eğitim programlarına mutlaka katılın; bir tek ihlal kamu davası açılmasına yol açabilir.
Akademik Çalışmalarda Uyuşturucu Kullanma Suçu
TCK m. 191, Türk lisansüstü çalışmalarında da ayrıntılı biçimde incelenmektedir. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan bir yüksek lisans tezi, maddenin başlığının 28.06.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunla yapılan değişikliğe kadar uyuşturucu veya uyarıcı madde “kullanma” fiilini içermediğini, bu değişiklikle birlikte kullanma eyleminin de açıkça suç tipine alındığını vurgulamaktadır (Gök, 2023, Tez No. 822380). Bugün kanda veya idrarda madde tespit edilmesinin tek başına soruşturma sebebi olabilmesi, bu değişikliğin sonucudur.
Antalya Bilim Üniversitesi’nde hazırlanan bir başka yüksek lisans tezi ise TCK m. 188’deki imal ve ticaret suçu ile m. 190’daki kullanımı kolaylaştırma suçlarını, kamunun sağlığına karşı suçlar bölümündeki kullanma suçuyla birlikte değerlendirmektedir (Doğan, 2023, Tez No. 839296). Bu ayırım, ele geçirilen madde aynı olsa bile eylemin hangi suç tipine girdiğinin cezayı kökten değiştirdiğini gösterir; yukarıdaki adım adım listede yer alan, kullanım amacının somut gerekçelerle açıklanması önerisi de bu nedenle önemlidir.
Sonuç
TCK 191 kapsamındaki kullanma ve bulundurma suçunda kanun, cezalandırmadan önce tedavi ve denetim yolunu öngörür: ilk soruşturmada 5 yıllık erteleme ve en az 1 yıllık denetimli serbestlik uygulanır. Ancak ele geçirilen maddenin miktarı, paketlenmesi ve diğer deliller, eylemin çok daha ağır olan ticaret suçu olarak nitelendirilmesine yol açabilir. Yabancılar bakımından ise sınır dışı etme ve giriş yasağı riski ayrıca değerlendirilmelidir.
Gözaltı ve ilk ifade aşamasının belirleyiciliği nedeniyle, somut uyuşmazlıklarınız ve hak kaybı yaşamamak adına alanında uzman bir avukata başvurulması tavsiye edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyuşturucu kullanma cezası nedir?
TCK 191’e göre kullanmak için uyuşturucu satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçunun cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. Ancak ilk soruşturmada savcılık 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi sabıkaya işler mi?
Hayır, erteleme kararı bir mahkumiyet değildir ve adli sicil kaydına işlenmez. Ancak özel bir sisteme kaydedilir ve erteleme süresinde yeni bir ihlal olursa kamu davası açılır.
Denetimli serbestlik süresi ne kadar?
Erteleme süresi içinde en az 1 yıl denetimli serbestlik uygulanır. Bu süre savcılık kararıyla altışar aylık sürelerle en fazla 2 yıl daha uzatılabilir. Savcılık yılda en az iki kez test için sevk eder.
Kullanma ile ticaret nasıl ayırt edilir?
Yargıtay; maddenin miktarına, küçük paketçikler halinde hazırlanmasına, hassas terazi ve ambalaj malzemesi bulunmasına, farklı türde maddelerin birlikte bulundurulmasına ve yazışmalar gibi diğer delillere bakar.
İkinci kez yakalanan kişiye tekrar erteleme verilir mi?
Erteleme süresi içinde tekrar kullanma veya bulundurma, kamu davası açılması sonucunu doğurur. Kamu davası açıldıktan sonra aynı suçun tekrar işlendiği iddiasıyla yeniden erteleme kararı verilemez.
Yabancılar uyuşturucu nedeniyle sınır dışı edilebilir mi?
Evet. Kamu düzeni veya güvenliği bakımından tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı ve giriş yasağı uygulanabilir. Bu kararlara karşı idare mahkemesinde dava açılabilir.
Yararlanılan kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 188, 191; 5271 sayılı CMK m. 171, 231; 6458 sayılı YUKK m. 54; Yargıtay 8. CD E. 2025/10045 K. 2026/2713; Yargıtay 8. CD E. 2024/17376 K. 2025/8111; Yargıtay 8. CD E. 2024/26356 K. 2026/210. YÖK Ulusal Tez Merkezi Tez No. 822380, 839296. Mevzuat metinleri için: mevzuat.gov.tr.
Yasal Uyarı: Bu metin, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. sophoshukuk.com olarak herhangi bir yönlendirme, garanti veya sonuç vaadinde bulunmamaktayız. Her dosya kendi özel şartlarına göre değerlendirilmelidir; somut uyuşmazlıklarınız için mutlaka bir avukattan profesyonel destek alınız.