Sophos Hukuk Bürosu

Av. Hüseyin Aydın · Alanya / Antalya

Riskli yapı kararı verilen bir binada malikler yeni binanın nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşamadığında, kanun çoğunluğa karar verme imkanı tanır; karara katılmayan malikin arsa payı ise açık artırmayla satılabilir. Peki çoğunluk, eski binada değerli bir konumda bulunan malike çok daha değersiz bir bölüm önerip, kabul etmezse payını sattırabilir mi? Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2025 tarihli kararı bu soruya açık bir cevap vermektedir.

Kısa cevap: Hayır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2023/3171, K. 2025/746, T. 27.03.2025 sayılı kararında, nisap sağlanmış, tebligatlar yapılmış ve değerleme raporu alınmış olsa bile, satışın dayanağı olan paylaşım açıkça hakkaniyete aykırıysa satış işleminin mülkiyet hakkını ihlal ettiğini ve iptal edilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Kurula göre arsa payı oranında rayiç bedelin ödenmesi, ön cephe ve zemin kat gibi konumdan doğan değer kaybını telafi etmez.

Önemli: 6306 sayılı Kanun kapsamında tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde dava açılabilir. Satış gerçekleşip pay üçüncü kişiye devredilirse, iptal kararı alınsa bile payın eski malik adına resen tescili mümkün olmayabilir. Bu nedenle satış aşamasına gelmeden yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

Bu rehber, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, Anayasa Mahkemesi, Danıştay, bölge idare mahkemesi ve Yargıtay kararları ile hukuk dergilerinde yayımlanan doktrin görüşleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kararın Konusu ve Sosyal Medyadaki Özetin Düzeltilmesi

Karar, sosyal medyada u201cön cephede iki dükkanı olan malike arka cephede, sokak seviyesinde olmayan dükkanlar önerildi; %51 çoğunlukla dükkanları satışa çıkarıldı; mahkeme satışı iptal ettiu201d şeklinde özetlenerek geniş biçimde paylaşılmıştır. Özet kararın ruhunu doğru yansıtmakla birlikte üç teknik noktada düzeltilmelidir:

Yasal Çerçeve: 6306 Sayılı Kanun m. 6

6306 sayılı Kanun, riskli yapının bulunduğu parselin değerlendirilmesini kural olarak maliklere bırakır. Türk Medeni Kanunu m. 692 ve Kat Mülkiyeti Kanunu m. 45’teki oybirliği kuralından ayrılarak, yeniden bina yaptırılmasına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımına ve payların satışına hisseleri oranında paydaşların çoğunluğuyla karar verilmesine imkan tanır.

Nisabın gelişimi

Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrası, 2016’daki değişiklikten sonra en az üçte iki çoğunluk aramaktaydı. 07.11.2023 tarihli ve 7471 sayılı Kanunun 10. maddesiyle (RG 09.11.2023/32364) bu oran salt çoğunluk olarak değiştirilmiştir. Danıştay kararına konu olay 2019-2021 yılları arasında geçtiğinden uyuşmazlıkta üçte iki nisabı uygulanmıştır. Ancak kararın ortaya koyduğu ilke, nisabın düşürülmesiyle birlikte bugün çok daha fazla önem taşımaktadır.

Satış mekanizması

Yürürlükteki metne göre çoğunluk kararına katılmayanların arsa payları, Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca rayiç değeri tespit ettirilerek ve bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulüyle satılır. Riskli yapılarda satış, anlaşan paydaşlara veya anlaşmaya uymayı kabul eden üçüncü kişilere satış yapılıncaya kadar tekrarlanır. Karar ve anlaşma şartlarını içeren teklif, katılmayan maliklere noter aracılığıyla veya muhtarlıkta on beş gün ilan yoluyla bildirilir; bildirimden itibaren on beş gün içinde teklif kabul edilmezse payın satılacağı ihtar edilir.

Satış iptal edilirse ne olur?

7410 ve 7471 sayılı Kanunlarla eklenen hükümler, iptalin sonuçlarını iki ayrı duruma bağlar:

İptal gerekçesiKanuni sonuç
Bedelin eksik hesaplanması dışındaki sebepler (örneğin hakkaniyete aykırı paylaşım)Pay üçüncü kişiye devredilmemiş veya tescili imkansız kılan bir uygulamaya tabi tutulmamışsa resen eski malik adına tescil edilir; satış bedeli iade edilinceye kadar alıcı lehine kanuni ipotek kurulur.
Yalnızca bedelin eksik hesaplanmasıPay geri dönmez; aradaki fark, payı satın alan malik tarafından eski malike ödenir.

Bu ayrım dava stratejisini doğrudan belirler: amaç mülkün geri alınmasıysa iptal gerekçesinin bedel dışı bir sebebe, özellikle paylaşımın hakkaniyete aykırılığına dayanması gerekir.

Danıştay İDDK Kararı: Olay, Süreç ve Gerekçe

Olay

Uyuşmazlık, Zonguldak ili Kdz. Ereğli ilçesinde 557,94 m² yüzölçümlü bir parsele ilişkindir. Taşınmazın 2/48 payı (zemin kattaki iki dükkan) davacılara, 46/48 payı ise davalı yanında müdahil paydaşa aittir. Bina riskli yapı olarak tespit edilip yıkılmıştır.

Çoğunluk paydaşı, yüklenici şirketle noterde düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşmede davacılara, işlek ana caddeye cepheli zemin kattaki dükkanları yerine yeni binanın arka cephesinde, 3. katta bulunan iki dükkan ayrılmıştır. 18.10.2019 tarihli toplantıda inşaatın bu sözleşme çerçevesinde yapılmasına 46/48 pay oranıyla karar verilmiş, davacıların sözleşmeyi imzalamaması üzerine İl Müdürlüğü paylarının açık artırmayla satılmasına karar vermiştir. Satış 20.01.2021 tarihinde gerçekleşmiş ve paylar 379.200,00 TL’ye müdahil paydaşa satılmıştır.

Yargılama süreci

AşamaMerci ve sonuçTemel gerekçe
İlk dereceİdare Mahkemesi: retSözleşme ihtarnameyle gönderilmiş, davacılar imzalamamış; Yönetmelik m. 15/A’ya uygun işlem.
İstinafBölge İdare Mahkemesi: işlemin iptaliŞekli bakımdan aykırılık yok; ancak paylaşım teknik incelemeye gerek kalmadan açıkça hakkaniyete aykırı, mülkiyet hakkı ihlal edilmiş.
TemyizDanıştay 6. Daire, E. 2022/8923, K. 2023/3634, T. 11.04.2023: bozmaPaylaşım gerçek kişiler arası bir karardır; adli yargıdaki dava bekletici mesele yapılabilir veya keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmalıdır.
IsrarBölge İdare Mahkemesi: ilk kararda ısrarAsliye hukuk dosyasındaki bilirkişi raporu da eski ve yeni durum arasında üç kat şerefiye farkı tespit etmiştir.
Israr temyiziDanıştay İDDK: onama (oyçokluğu, kesin)Aşağıda açıklanmıştır.

Kurulun gerekçesi

Kurul, değerlendirmesini Anayasa Mahkemesinin Hanife Yıldız Torum ve Nimet Filiz Seven başvurusundaki (B. No: 2018/1567, 10.02.2022) Genel Kurul kararına dayandırmıştır. Anayasa Mahkemesi o kararda, idare mahkemesinin yalnızca şekli denetimle yetinmesini mülkiyet hakkının gerektirdiği denetim olarak kabul etmemişti:

u201cSatış kararının hukukiliğinin denetlenmesi başvurucuların yeni paylaşım şekline rıza göstermemelerinin haklı bir temele dayanıp dayanmadığının da incelenmesini gerektirmektedir. Yeni paylaşım şeklinin dengeli ve adil olup olmadığı incelenmeden satış kararının hukukiliği yönünden yapılacak bir denetimin gerçek manada yargısal bir denetim olduğundan söz edilemez.u201d (AYM, B. No: 2018/1567, § 106)

Kurul, Danıştay 6. Dairesinin bozma gerekçesinin bu ilkeler karşısında uyuşmazlığı sürüncemede bırakacağını, asliye hukuk mahkemesinin de paylaşımı incelemeden idari davayı bekletici mesele yaptığını belirterek, paylaşımın adil olup olmadığının bizzat bu dosyada incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Esasa ilişkin tespiti şöyledir:

u201c… arka cepheye bakan bağımsız bölümlerle işlek ana cadde üzerinde ön cepheye bakan bağımsız bölümler arasında büyük bir değer farkı bulunduğu, bu değer farkının yıkıldıktan sonra kat mülkiyeti çözülen ve arsa niteliğine bürünen taşınmazdaki hisse oranında davacılara düşen bedelin ödenmesi halinde dahi giderilemeyeceği … bu haliyle paylaşımın adil ve hakkaniyete uygun olmadığının teknik bir incelemeyi gerektirmeden paylaşım krokisi ve mevcut fotoğraflardan açıkça anlaşıldığı …u201d

Kurul ayrıca, ön cephede değerli bir yerde küçük hisse sahibi olan davacıların satışla birlikte sıradan bir küçük hissedar konumuna düşeceğini ve eski taşınmazın değerini değil, yalnızca arsa payı oranındaki bedeli elde edebileceklerini vurgulamıştır. Sonuçta, mülkiyet hakkının açıkça ihlali sonucunu doğuran paylaşıma dayalı satış işleminde hukuka uyarlık bulunmadığına hükmetmiştir.

Karşı oylar

Karar oyçokluğuyla verilmiştir ve karşı oylar uygulamadaki tartışmanın haritasını çıkarmaktadır:

İçtihadın Genel Görünümü

Anayasa Mahkemesinin 2022 tarihli kararından sonra idari yargıda, satış işleminin hukuka uygunluğunu paylaşımın hakkaniyetine bağlayan çizgi belirgin biçimde güçlenmiştir. Aksi görüş ise karşı oylar aracılığıyla varlığını sürdürmektedir.

KararKonuSonuç
Danıştay İDDK, E. 2023/3171, K. 2025/746, T. 27.03.2025Ön cephe zemin kat dükkanlar yerine arka cephe 3. katSatışın iptali onandı (oyçokluğu)
Danıştay 4. Daire, E. 2024/2020, K. 2025/1915, T. 24.03.2025AYM kararı sonrası yeniden yargılama: caddeye cepheli 4 dükkan ve 1 daire yerine bodrum ve yan cephede 2 ofisBilirkişi incelemesine dayalı iptal kararı onandı (oyçokluğu)
Danıştay 4. Daire, E. 2024/3830, K. 2025/1918, T. 24.03.2025Rayiç değerin altında satış ve hakkaniyetsiz paylaşımİptal kararı onandı (oyçokluğu)
İzmir BİM 3. İdari Dava Dairesi, E. 2026/206, K. 2026/348, T. 25.02.2026Riskli yapıda payın satışıAçık dengesizlik içeren teklif dayatılamaz; adil paylaşımda bile rayiç değerin altında satış yapılamaz
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/5340, K. 2025/17510, T. 16.12.2025Müşterek malik kararının iptaliKeşif ve uzman bilirkişi raporu alınmadan verilen ret kararı bozuldu
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2018/4855, K. 2019/8655, T. 04.11.2019Yeni binada bağımsız bölüm paylaşımıKonum, kat ve büyüklük uygun düştüğü ölçüde korunmalı; aksi sebepsiz zenginleşmeye yol açar

Danıştay 4. Dairesinin iki kararında karşı oy yazan üye, satış sürecini yöneten idarenin tarafı olmadığı çoğunluk kararının içeriğini denetleme yetkisi bulunmadığını ve itirazların ancak adli yargıda incelenebileceğini savunmuştur. Ancak her üç Danıştay kararında da çoğunluk aksi yönde, yani hakkaniyet denetiminden yana karar vermiştir.

İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin kararı, uygulayıcıya iki aşamalı bir test sunmaktadır:

u201c… azınlıkta kalan hissedarların, taşınmazın esit durumuna kıyasla açık dengesizlikler içeren bir teklifi de kabul etmeye zorlanamayacağı, böyle bir durumda karara iştrak etmeyen hissedarın payının satılmasıyla mülkiyet hakkının ihlaI edilmesi olacağı ya da yapılan paylaşımın adil olmasına rağmen alınan karara katılmayan hissedarın payının rayiç değerinden daha düşük bir değere satılamayacağı anlaşılmaktadır.u201d (Alıntıdaki yazım karar metnindeki gibidir.)

Karşılaştırma için, AYM kararından önceki dönemde bölge idare mahkemelerinin denetimi çoğunlukla şekli unsurlarla sınırlı tuttuğu görülmektedir. Örneğin İstanbul BİM 4. İdari Dava Dairesi, E. 2017/1173, K. 2017/1346, T. 29.12.2017 sayılı kararında riskli yapı süreci, toplantıya davet, noter ihtarı ve değerleme yapılmasını satışın hukuka uygunluğu için yeterli görmüştür.

İçtihadın bugünkü görünümü üç önermeyle özetlenebilir:

  1. Satış işlemine karşı açılan iptal davasında idare mahkemesi, paylaşımın adil ve ekonomik yönden dengeli olup olmadığını incelemek zorundadır; salt şekli denetim yetmez.
  2. Dengesizlik açıksa mahkeme, krokiden ve fotoğraflardan hareketle teknik incelemeye gerek görmeden karar verebilir; tartışmalı durumlarda keşif ve bilirkişi incelemesi esastır.
  3. Rayiç bedelin ödenmesi, konumdan, cepheden ve kot farkından doğan değer kaybını telafi etmez.

Doktrindeki Görüşler

Doktrinde çoğunluk kuralının kendisinden çok, bu kuralın azınlığın mülkiyet hakkını ortadan kaldırma aracına dönüşmesi eleştirilmektedir.

Doktrinin ağırlıklı kesimi, İDDK kararının vardığı sonucu önceden savunmaktaydı: çoğunluk kuralı uygulamayı hızlandırmak içindir; azınlığın mülkiyetini konum avantajından arındırarak çoğunluğa veya yükleniciye aktarmanın aracı olamaz.

Uygulamaya Yönelik Sonuçlar

Karara katılmayan malik açısından

Çoğunluğu oluşturan malikler ve yükleniciler açısından

İdare açısından

Yönetmelik m. 15/A’daki belgelerin kontrol edilmesi, satış işlemini tek başına yargısal denetime karşı korumaz. Paylaşım krokisi ile eski durum arasında açık ve göze batan bir dengesizlik bulunup bulunmadığının gözetilmesi, iptal ve tazminat riskini azaltacaktır.

Konuyla ilgili diğer rehberler: Binanız Riskli Yapı İlan Edildi: İtiraz, Dava ve Yıkım Süreci ve Kentsel Dönüşümde Sözleşmenin İdari Yoldan Feshi Şartları.

Sıkça Sorulan Sorular

Kentsel dönüşüm kararına katılmazsam arsa payım satılabilir mi?

Evet. 6306 sayılı Kanun uyarınca hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla alınan karara katılmayan malikin arsa payı, rayiç değerinden az olmamak üzere anlaşan paydaşlara açık artırmayla satılabilir. Ancak satışın dayanağı olan paylaşım açıkça hakkaniyete aykırıysa satış işlemi iptal edilebilir.

Yeni binada bana daha değersiz bir bölüm verilirse ne yapabilirim?

Danıştay İDDK E. 2023/3171, K. 2025/746 sayılı kararına göre idare mahkemesi, satış işlemini denetlerken paylaşımın adil ve ekonomik yönden dengeli olup olmadığını incelemek zorundadır. Ön cephe ve zemin kattaki bölüm yerine arka cephe ve üst kattan bölüm önerilmesi gibi açık dengesizliklerde satış iptal edilebilir.

Arsa payı satışına karşı dava süresi nedir?

6306 sayılı Kanun m. 6/9 uyarınca Kanun kapsamında tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde idari yargıda dava açılabilir. Satış gerçekleşmeden yürütmenin durdurulması talep edilmesi önemlidir.

Satış iptal edilirse payım geri gelir mi?

Satış, bedelin eksik hesaplanması dışındaki bir sebeple iptal edilirse ve pay üçüncü kişiye devredilmemişse resen eski malik adına tescil edilir. Satış yalnızca bedelin düşük belirlenmesi nedeniyle iptal edilirse pay geri dönmez; aradaki fark eski malike ödenir.

Sonuç

Danıştay İDDK’nın 27.03.2025 tarihli kararı, kentsel dönüşümde çoğunluk kuralının bir karar alma yöntemi olduğunu, azınlığın mülkiyetini değersizleştirme yetkisi olmadığını teyit etmektedir. Bu ilke, nisabın üçte ikiden salt çoğunluğa indirilmesinden sonra daha da önem kazanmıştır: payların yarısından fazlasına sahip tek bir malik ya da yükleniciyle anlaşmış küçük bir grup artık tek başına karar alabilmektedir. Danıştay içindeki karşı oylar ve bekletici mesele tartışması, içtihat birliği ihtiyacının sürdüğünü; paylaşıma ilişkin itirazın hangi yargı yerinde ve hangi usulle inceleneceğinin kanunla açıkça düzenlenmesinin gerekli olduğunu göstermektedir. Somut uyuşmazlıklarınız ve hak kaybı yaşamamak adına alanında uzman bir avukata başvurulması tavsiye edilir.

Yararlanılan kaynaklar: 6306 sayılı Kanun m. 6; 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m. 15, 15/A; Danıştay İDDK E. 2023/3171 K. 2025/746; Danıştay 6. D. E. 2022/8923 K. 2023/3634; AYM, Hanife Yıldız Torum ve Nimet Filiz Seven, B. No: 2018/1567 (RG 09.03.2022/31773) ve yukarıdaki tabloda anılan kararlar. Doktrin: Çakır/Ülker, u201c6306 Sayılı Kanun Kapsamında Riskli Yapılarda Pay (Hisse) Satışıu201d, MÜHF-HAD, C. 27, S. 2, 2021, s. 1066-1106 (DergiPark); Kılıç, u201cKentsel Dönüşümde Dönüşüm Öncesi Yapı Durumu Korunmayan Malikin Sebepsiz Zenginleşme Kapsamında Alacak Talebiu201d, SDÜHFD, C. 15, S. 2, 2025, s. 2069-2107 (DergiPark); Özyakışır, u201cKentsel Dönüşüm Kapsamında Yeniden Bina Yaptırılması Kararı ile Düzenlenen Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesindeki Paylaşım Esaslarının Yargısal Denetimiu201d, EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, 2025, s. 459-493 (DergiPark); Öz, İKÜHFD, C. 15, S. 1, 2016, s. 391-402 (naklen); Karaman, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi, 2018 (naklen). Mevzuat metinleri için: mevzuat.gov.tr.

Yasal Uyarı: Bu metin, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. sophoshukuk.com olarak herhangi bir yönlendirme, garanti veya sonuç vaadinde bulunmamaktayız. Her dosya kendi özel şartlarına göre değerlendirilmelidir; somut uyuşmazlıklarınız için mutlaka bir avukattan profesyonel destek alınız.