Av. Hüseyin Aydın · Alanya / Antalya
Site ve apartman aidatının döviz olarak belirlenmesini yasaklayan açık bir hüküm yoktur; ancak bu kararı yönetici değil kat malikleri kurulu verebilir ve aidat dövizle belirlenmiş olsa bile yönetim, kurul kararı olmadan zam yapamaz. Yönetim uygulamasına geçiş maliklere ek gider yüklüyorsa kurul kararı gerektirir ve malikler uygulamayı kullanmaya zorlanamaz.
İçindekiler
- Kısa Cevaplar
- Mahmutlar'dan Bir Dosya: 10.815 Euroluk Aidat Takibi
- Aidat Hukuken Nedir?
- Aidat Döviz (Euro veya Dolar) Olarak Belirlenebilir mi?
- Dövizle Aidat İçin Genel Kurul Kararı Gerekir mi?
- Aidat Dövizle Belirlenmişse Yönetim Tek Başına Zam Yapabilir mi?
- Yargıtay Dövizli Aidatı Nasıl Değerlendiriyor?
- Yönetim, Genel Kurul Kararı Olmadan Bir Yönetim Uygulamasına Geçebilir mi?
- Malikler Uygulamayı Kullanmaya Zorlanabilir mi?
- Malikler ve Yöneticiler İçin Pratik Öneriler
- Kaynakça
Kısa Cevaplar
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Aidat euro veya dolar olarak belirlenebilir mi? | Kat Mülkiyeti Kanunu yasaklamaz; döviz yasağının aidatı kapsayıp kapsamadığı ise yargı kararlarıyla netleşmiş değildir |
| Bunun için genel kurul kararı gerekir mi? | Evet. Yönetim planı konuyu düzenliyorsa beşte dört çoğunluk aranır |
| Aidat dövizle belirlenmişse yönetim tek başına zam yapabilir mi? | Hayır. Döviz tutarını veya yüzdesini artırmak kurul kararı gerektirir |
| Malik dövizli aidatı Türk lirasıyla ödeyebilir mi? | Evet. "Aynen ödeme" kaydı yoksa ödeme günündeki kurdan ödeyebilir |
| Yönetici kurul kararı olmadan yönetim uygulaması alabilir mi? | Gider işletme projesinde yoksa ve maliklere yük getiriyorsa hayır |
| Maliklerin uygulamayı kullanması zorunlu tutulabilir mi? | Hayır. Kanuni bildirimler ve haklar uygulamaya bağlanamaz |
Mahmutlar'dan Bir Dosya: 10.815 Euroluk Aidat Takibi
Alanya Mahmutlar'da bir sitede on iki bağımsız bölümün maliki, birikmiş aidatlarını ödemedi. Yönetim icra takibi başlattı, malik itiraz etti ve takip durdu. Mahkeme şuna baktı: aidat miktarları 2009 ve 2012 tarihli kat malikleri kurulu toplantılarında belirlenmişti ve malik bu kararlara karşı iptal davası açmamıştı. Sonuç: takibin 10.815,01 euro asıl alacak üzerinden devamına ve yüzde 20 icra inkar tazminatına karar verildi; Yargıtay bu hükmü onadı (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/1858, K. 2017/3823, T. 02.05.2017).
Bu dosya, aşağıdaki bütün soruların kilit noktasını gösterir: dövizli aidatta belirleyici olan, tutarın arkasında geçerli bir kurul kararı bulunup bulunmadığı ve malikin o karara süresinde itiraz edip etmediğidir.
Aidat Hukuken Nedir?
Halk arasında aidat denilen ödeme, kanundaki adıyla ortak gider ve avans payıdır. Kaynağı bir sözleşme değil, doğrudan 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'dur (KMK).
KMK'nin 20. maddesine göre her kat maliki, aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça, kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderlerine eşit olarak; sigorta, bakım, onarım, yönetici aylığı ve ortak tesislerin işletme giderlerine ise arsa payı oranında katılır. Bu giderlerin yıllık tutarı ve her malike düşen pay işletme projesinde gösterilir (KMK m. 37).
İşletme projesi konusunda 2026 yılında önemli bir değişiklik yapılmıştır. 7 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanun'la değişen KMK m. 37'ye göre:
- İşletme projesi kat malikleri genel kurulunda onaylanır.
- Kurulca kabul edilmiş proje yoksa yönetici yalnızca geçici bir işletme projesi yapar; bu proje en geç üç ay içinde kurulda karara bağlanır.
- Yürürlükte bir işletme projesi varsa, geçici projedeki bedel bir önceki yıla ait yeniden değerleme oranını aşamaz.
Bu değişiklik, aidatın tutarını ve para birimini kimin belirleyeceği sorusunun cevabını da netleştirmektedir: karar mercii yönetici değil, kat malikleri kuruludur.
Aidat Döviz (Euro veya Dolar) Olarak Belirlenebilir mi?
KMK'de aidatın Türk lirası olarak belirlenmesini zorunlu kılan bir hüküm yoktur. Tartışma, kambiyo mevzuatındaki dövizle sözleşme yasağından doğmaktadır.
Döviz Yasağı Neyi Kapsar?
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar'ın 4. maddesinin (g) bendine göre Türkiye'de yerleşik kişiler, kendi aralarındaki şu sözleşmelerde bedeli döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramaz:
- menkul ve gayrimenkul alım satımı,
- taşıt ve finansal kiralama dahil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama,
- leasing,
- iş, hizmet ve eser sözleşmeleri.
Yasağın ayrıntıları ve istisnaları 2008-32/34 sayılı Tebliğ'in 8. maddesinde düzenlenmiştir.
Aidat Bu Yasağın İçinde mi?
Bu sorunun mevzuatta veya yargı kararlarında açık bir cevabı bulunmamaktadır. Mevcut tablo şöyledir:
| Kaynak | Aidat bakımından durum |
|---|---|
| 32 Sayılı Karar m. 4/g | Sayılan sözleşme türleri arasında ortak gider ve avans payı yer almaz |
| Tebliğ m. 8 | Aidata ilişkin özel bir fıkra yoktur |
| Hazine ve Maliye Bakanlığı Sıkça Sorulan Sorular | 34 sorunun hiçbiri aidat, site veya apartman yönetimine değinmez |
| Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararları | Yasağı aidata uygulayan veya uygulanmayacağını söyleyen bir karar taramada tespit edilememiştir |
| Öğreti | Aidatın yabancı parayla belirlenebileceği savunulmaktadır |
Öğretideki görüşün gerekçesi şudur: aidat borcu bir satış, kira veya hizmet sözleşmesinden değil, kat mülkiyetinden doğan ve bağımsız bölüm malikliğine bağlı bir borçtur. KMK m. 20 de "aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça" diyerek maliklere düzenleme serbestisi tanımaktadır (Özen Çolak, Toplu Yapılarda Ortak Yerler, 2025; KMK m. 20'nin emredici olmadığı yönünde Ayar, "Kat Mülkiyetinde Ortak Giderlerin Paylaşılması Sorunu", 2021 ve Kendirlioğlu, Toplu Yapılarda Yönetim, 2021).
Bu görüş güçlü olmakla birlikte kesinleşmiş bir yargı içtihadıyla desteklenmiş değildir. İki noktaya dikkat edilmelidir:
- Giderlerin çoğu zaten Türk lirasıdır. Site ile yönetim şirketi arasındaki sözleşme bir hizmet sözleşmesi, görevlilerle yapılan sözleşmeler iş sözleşmesidir. Taraflar Türkiye'de yerleşikse bu sözleşmelerin bedeli dövizle kararlaştırılamaz (Tebliğ m. 8/6 ve 8/7). İşletme projesi "tahmini gider" üzerine kurulduğundan, giderleri Türk lirası olan bir sitede aidatın dövize bağlanması KMK m. 37 bakımından gerekçelendirilmesi güç bir tercihtir.
- Malik Türk lirasıyla ödeyebilir. Türk Borçlar Kanunu m. 99'a göre yabancı parayla belirlenen borç, "aynen ödeme" kaydı yoksa ödeme günündeki rayiç üzerinden Türk lirasıyla da ödenebilir.
Yabancı Malikler
Alanya, Mahmutlar, Kargıcak ve Gazipaşa gibi yabancı maliklerin yoğun olduğu bölgelerde aidatın euro veya dolar ile tahsili yaygın bir uygulamadır. 32 Sayılı Karar m. 4/c'ye göre Türkiye'de yerleşik kişilerin, dışarıda yerleşik kişilerden Türkiye'de yapacakları işlemler nedeniyle döviz kabul etmesi serbesttir. Döviz yasağı da yalnızca Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarındaki sözleşmeleri hedef alır. Bu nedenle yurt dışında yaşayan bir malikin aidatını dövizle ödemesi bakımından kambiyo mevzuatı engel oluşturmaz; tartışma asıl olarak Türkiye'de yerleşik malikler yönünden ortaya çıkar.
Dövizle Aidat İçin Genel Kurul Kararı Gerekir mi?
Evet. Yönetici veya yönetim şirketi aidatın para birimini tek başına belirleyemez.
- Anagayrimenkul kat malikleri kurulunca yönetilir ve yönetim tarzını bu kurul kararlaştırır (KMK m. 27). Yargıtay bu hükmü aidat bakımından şöyle yorumlamıştır: kat maliklerinin ödeyeceği avans ve aidatın miktarını da kat malikleri kurulu kararlaştırır; yöneticinin yaptığı işletme projesine bir malik itiraz ederse projenin geçerliliği kurul onayına bağlıdır (Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2013/5851, K. 2013/7349, T. 02.05.2013).
- 7579 sayılı Kanun'dan sonra işletme projesinin kurulda onaylanması açık bir kanun hükmüdür (KMK m. 37/1).
Gereken çoğunluk, yönetim planına göre değişir:
| Durum | Gereken karar |
|---|---|
| Yönetim planı aidatın para birimini veya hesap yöntemini düzenliyor | Yönetim planı değişikliği: bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu (KMK m. 28/3) |
| Yönetim planında hüküm yok, konu ilk kez düzenleniyor | İşletme projesinin kurulda onayı (KMK m. 30 ve m. 37) |
| Daha önce bir kurul kararıyla belirlenmiş esas değiştiriliyor | Yeni karar, önceki kararın alındığı nisaba uymalıdır (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2019/3963, K. 2019/6069, T. 21.10.2019) |
Öğretide, gidere katılma esaslarının değiştirilmesi için yönetim planında hüküm bulunmasını veya oybirliğini arayan görüşler de vardır (Karabay, 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu Kapsamında Kat Maliklerinin Hak ve Borçları, 2019). Bu nedenle dövizle aidat kararının yönetim planına işlenmesi veya mümkün olan en geniş çoğunlukla alınması hukuki güvenlik sağlar.
Karara katılmayan malik, KMK m. 33 uyarınca süresi içinde iptal davası açabilir. İptal edilmeyen kurul kararı ise bütün malikleri bağlar.
Aidat Dövizle Belirlenmişse Yönetim Tek Başına Zam Yapabilir mi?
Hayır. Aidatın euro veya dolar olarak belirlenmiş olması, yöneticiye kurul kararı olmadan artış yapma yetkisi vermez. Artışın Türk lirası karşılığı üzerinden veya doğrudan döviz tutarına yüzde eklenerek yapılması sonucu değiştirmez.
Gerekçesi şudur:
- Aidatın miktarını kat malikleri kurulu kararlaştırır (KMK m. 27). Miktarı değiştirmek de aynı yetkinin içindedir.
- İşletme projesi kurulda onaylanır (KMK m. 37/1). Yöneticinin yetkisi, kurulca kabul edilmiş proje bulunmadığında geçici proje yapmakla sınırlıdır ve bu proje en geç üç ay içinde kurula sunulmalıdır.
- Yürürlükte bir işletme projesi varsa geçici projede öngörülecek bedel, bir önceki yıla ait yeniden değerleme oranından fazla olamaz (KMK m. 37, 7579 sayılı Kanun'la eklenen fıkra).
Dövizle belirlenmiş aidatta üç durum birbirinden ayrılmalıdır:
| Durum | Yönetici tek başına yapabilir mi? |
|---|---|
| Kurul kararındaki döviz tutarının güncel kurdan Türk lirasına çevrilmesi | Evet. Bu bir zam değil, mevcut kararın uygulanmasıdır |
| Kurul kararında veya işletme projesinde açıkça öngörülmüş artış mekanizmasının uygulanması | Evet. Yönetici kurul kararını yerine getirir (KMK m. 35/a) |
| Döviz tutarının kendisinin artırılması (örneğin aylık 45 eurodan 60 euroya veya yüzde 20 artış) | Hayır. Kurul kararı gerekir |
Yeniden değerleme oranı sınırının dövizle belirlenmiş aidata nasıl uygulanacağı konusunda henüz yargı kararı bulunmamaktadır. Kanun para birimi ayırmadığından, sınırın dövizli aidatlarda da geçerli olduğu ve kur artışı gerekçe gösterilerek aşılamayacağı değerlendirilmektedir.
Olay: Aidatı Yönetim Kurulu Belirlerse
Bir sitede aidatı kat malikleri kurulu değil, yönetim kurulu 01.09.2010 tarihli kendi kararıyla belirledi. Malikler dava açarak bu kararın iptalini ve aidatın kat malikleri kurulunda belirlenmesini istedi. Dava reddedildi ve ret kararı onandı; ancak Yargıtay gerekçesinde ilkeyi açıkça yazdı: kat maliklerinin ödeyeceği avans ve aidatın miktarı kat malikleri kurulunca kararlaştırılır; yöneticinin işletme projesi yapma yetkisi bulunsa da bir malikin itirazı halinde projenin geçerlik kazanması kurul onayına bağlıdır. Dosyada kurulca belirlenmiş bir aidat bulunmadığı da ayrıca tespit edildi (Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2013/5851, K. 2013/7349, T. 02.05.2013).
Püf nokta: Yönetimin tek başına yaptığı zamma sözlü itiraz yetmez. İtirazı yazılı yapın; itiraz, projeyi kurul onayına muhtaç hale getirir.
Olay: Dayanağı Gösterilemeyen 1.603 Euro
Bir kiraya veren, kiracısı hakkında kira alacağıyla birlikte 1.603 euro site aidatı için icra takibi başlattı. Kira sözleşmesinde kiracının ortak gider payını ödeyeceği yazıyordu, ama tutar belli değildi. İcra mahkemesi itirazı kaldırdı. Yargıtay aidat yönünden kararı bozdu: istenen tutar belli ve muayyen değildi, alacak kesinleşmiş işletme projesine ya da kat malikleri kurulu kararına dayanmıyordu; bu nedenle borcun belirlenmesi yargılamayı gerektiriyordu (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2014/13231, K. 2015/2610, T. 17.03.2015).
Püf nokta: Dövizli aidat talebiyle karşılaştığınızda ilk soracağınız şey tutar değil dayanaktır: hangi tarihli kurul kararı, hangi işletme projesi?
Madalyonun Öbür Yüzü: Karar Yoksa Borç da Yok mu?
Hayır. Bir sitede yönetim, doğal gaz getirilmesi için yapılan sözleşmeden doğan katılım bedelini kurul kararıyla 3.500 dolar olarak belirlemişti. Ödemeyen malik hakkındaki dosyada Yargıtay şu ilkeyi vurguladı: kurulca karar alınmamış, işletme projesi tebliğ edilip kesinleşmemiş veya hiç yapılmamış olması, malikin toplantıya katılmaması ya da muhalif kalması onu ortak gider borcundan kurtarmaz. Ayrıca alacak kurul kararlarıyla belirlendiği için likit sayıldı ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği belirtildi (Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2013/13636, K. 2013/16590, T. 28.11.2013).
Püf nokta: Usulsüz zam, aidatı tamamen ödememe hakkı vermez. Geçerli son karardaki tutarı ödemeye devam edin, yalnızca artışa itiraz edin. Artışı da ödemek zorunda kalırsanız ödemeyi ihtirazi kayıtla yapın; aksi halde haklı itirazınızın yanında yüzde 20 icra inkar tazminatı riskiyle karşılaşabilirsiniz.
Yargıtay Dövizli Aidatı Nasıl Değerlendiriyor?
Yargıtay kararlarında dövizle belirlenen aidatın tahsiline izin verildiği görülmektedir; ancak bu kararların hiçbiri döviz yasağını tartışmamıştır. İki dosya özellikle öğreticidir.
Olay: Euro Kurunu Sabitleyen Site
İstanbul'da icra takibine konu olan bir dosyada, on bağımsız bölümün maliki bir yılı aşkın süre aidat ödemedi. Sitede aidat metrekare başına euro üzerinden hesaplanıyordu; geçici yönetim kurulu 2012-2013 işletme projesiyle birlikte euro kurunu 2,25 TL'ye sabitlemiş, sonraki bir kararla bu sabitlemeyi uzatmıştı. Kararlar malike tebliğ edilmişti ve kat malikleri kurulu hazirun cetvelinde malikin on bağımsız bölüm adına imzası vardı. Mahkeme 55.159,88 TL aidat ve işlemiş faiz için itirazın iptaline ve yüzde 20 icra inkar tazminatına hükmetti; Yargıtay onadı (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/4423, K. 2018/3307, T. 02.05.2018).
Püf nokta: Kur sabitleme, dövizli aidatın en az tartışma çıkaran uygulamasıdır: malik ne ödeyeceğini Türk lirası olarak bilir, alacak da likit olur. Toplantıya katılıp imza atan malikin sonradan "haberim yoktu" demesi dinlenmez.
Olay: Tapuda Görünen Malik ve Para Birimi İncelemesi
Gemlik'te bir site yönetimi, aidat borçlusu hakkında takip başlattı. Borçlu hakkında verilmiş bir tasarrufun iptali kararı vardı, ama karar infaz edilmemişti ve borçlu tapuda halen hisseli malik görünüyordu. Yargıtay iki şey söyledi: tapuda malik görünen kişinin aidat yükümlülüğü sürer; kat malikleri kurulu kararları iptal edilmedikçe malikleri bağlar ve aidatın hangi para birimi üzerinden toplanacağı bu kararlara göre, bilirkişi incelemesiyle belirlenmelidir (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/4096, K. 2022/9628, T. 30.05.2022).
Püf nokta: Para birimini belirleyen metin kurul kararıdır. Kararda "euro" yazıyor ama yönetim dolar istiyorsa veya tersi, talep kararın dışına çıkmış demektir.
Aşağıdaki tablo, bu yazıda ele alınan dövizli aidat kararlarını bir arada gösterir:
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/1858, K. 2017/3823, T. 02.05.2017 | İptal edilmemiş kurul kararlarına dayalı 10.815,01 euro aidat alacağı | Takibin euro üzerinden devamına ilişkin hüküm onandı |
| Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/4423, K. 2018/3307, T. 02.05.2018 | İşletme projesi ve yönetim kararlarında euro kurunun 2,25 TL'ye sabitlenmesi | Hüküm onandı |
| Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2013/13636, K. 2013/16590, T. 28.11.2013 | Kurul kararıyla 3.500 dolar olarak belirlenen doğal gaz katılım bedeli | Sorumluluk kabul edildi; karar başka yönlerden bozuldu |
| Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/4096, K. 2022/9628, T. 30.05.2022 | Aidatın hangi para birimi üzerinden toplanacağı | İptal edilmeyen kurul kararlarının malikleri bağladığı kabulüyle verilen hüküm onandı |
| Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2014/13231, K. 2015/2610, T. 17.03.2015 | Kurul kararına veya kesinleşmiş işletme projesine dayanmayan 1.603 euro aidat | İtirazın kaldırılması kararı bozuldu |
Bu kararlardan iki sonuç çıkar. Birincisi, dövizli aidatın dayanağı mutlaka bir kurul kararı veya kesinleşmiş işletme projesi olmalıdır. İkincisi, kararların çoğu döviz yasağının yürürlüğe girdiği Eylül 2018'den öncesine aittir; yasağın aidata etkisi henüz Yargıtay önünde tartışılmış değildir.
İcra takibinde ayrıca İcra ve İflas Kanunu m. 58 uygulanır: takip talebinde alacağın Türk parasıyla tutarı ve yabancı para alacağın hangi tarihteki kur üzerinden istendiği gösterilmelidir.
Yönetim, Genel Kurul Kararı Olmadan Bir Yönetim Uygulamasına Geçebilir mi?
Aidat takibi, duyuru ve ödeme için kullanılan site yönetim yazılımları ve mobil uygulamalar KMK'de özel olarak düzenlenmemiştir. Cevap, yöneticinin genel yetki sınırından çıkar.
Yöneticinin Yetki Sınırı
Yönetici, kat maliklerine karşı bir vekil gibi sorumludur (KMK m. 38). Görevleri yönetim planında, planda hüküm yoksa KMK m. 35'te sayılmıştır; bunların başında kurul kararlarının yerine getirilmesi gelir.
Olay: Yöneticinin On Yıllığına Kiraya Verdiği Otopark
İzmir'de bir alışveriş merkezinin yöneticisi, ortak yer olan otoparkı noter onaylı sözleşmeyle on yıllığına kiraya verdi ve 123.500 TL kira bedelini yönetim kaşeli makbuzlarla peşin tahsil etti. Kısa süre sonra yönetime kayyum atandı; yeni yönetim, otoparkın ancak bütün kat maliklerinin oybirliğiyle kiraya verilebileceğini ileri sürerek kiracıyı tahliye ettirdi. Kiracı ödediği bedeli geri istediğinde yönetim, paranın kendisine ulaşmadığını ve eski yöneticiden istenmesi gerektiğini savundu. Hukuk Genel Kurulu önüne gelen bu dosyada yöneticinin yetki sınırı ayrıntılı biçimde ele alındı; Özel Daire'nin "temsilciye yapılan ödemeler yönetimi bağlar" yönündeki bozmasına karşı verilen direnme kararı bozuldu (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2917, K. 2021/1380, T. 09.11.2021).
Kararda yöneticinin yetkisi şöyle çizilmiştir:
- Yönetici, genel yönetim yetkisi kapsamında günlük ve normal işleri yapabilir.
- Yetkisini önemli ölçüde aşarsa işlem vekaletsiz iş görme hükümlerine tabi olabilir.
- Yetkisini kötüye kullandığı durumlarda kat malikleri yapılan sözleşmeyle bağlı sayılmaz.
Püf nokta: Yetkisiz sözleşme malikleri bağlamayabilir, ama yönetim adına kaşeli makbuzla tahsil edilen veya ödenen paranın hesabı siteden sorulur. Yöneticinin kurul kararı olmadan imzaladığı uzun süreli bir yazılım sözleşmesi de aynı riski taşır: sözleşme tartışmalı hale gelir, fatura ise ortada kalır.
Uygulama Sözleşmesine Uygulanması
Yönetim yazılımına ilişkin doğrudan bir Yargıtay kararı taramada tespit edilememiştir. Genel ilkelerden şu ayrım yapılabilir:
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Uygulama bedeli kurulca onaylanmış işletme projesinde yer alıyor | Yönetici sözleşmeyi yapabilir; gider malikleri bağlar |
| Yönetici yalnızca kendi muhasebe ve kayıt işleri için düşük bedelli bir yazılım kullanıyor | Günlük ve normal iş sayılabilir; yine de giderin işletme projesine yansıtılması gerekir |
| Uygulama maliklere ek gider yüklüyor, uzun süreli taahhüt içeriyor veya yönetim tarzını değiştiriyor | Kurul kararı gerekir (KMK m. 27 ve m. 37) |
Öğretide de yöneticinin işletme projesinde yer almayan veya kurulca onaylanmayan sözleşmelerinin kat maliklerini doğrudan bağlamayacağı savunulmaktadır (Uluşen, Apartman ve Site Yönetiminden Doğan Hukuki Sorumluluk, 2020; Doğar, "Toplu Yapı Yönetim Sözleşmesinin Hukuki Niteliği", 2024). Kurul kararı olmadan yapılan ve yetkiyi aşan bir sözleşmenin bedelinden yöneticinin şahsen sorumlu tutulması gündeme gelebilir.
Döviz konusuyla bağlantılı bir ayrıntı da şudur: yazılım Türkiye'de üretilmişse lisans ve hizmet bedeli dövizle kararlaştırılamaz; istisna yalnızca yurt dışında üretilen yazılımlar içindir (Tebliğ m. 8/11).
Malikler Uygulamayı Kullanmaya Zorlanabilir mi?
Kurul kararıyla bir uygulamaya geçilmiş olsa bile maliklerin uygulamayı kullanması zorunlu tutulamaz. Bunun üç nedeni vardır.
Kanuni Bildirimler Uygulama Üzerinden Yapılamaz
KMK, bazı bildirimlerin şeklini kendisi belirlemiştir:
| İşlem | Kanundaki şekil | Dayanak |
|---|---|---|
| Olağanüstü toplantı çağrısı | Bütün maliklere imzalattırılacak çağrı veya taahhütlü mektup | KMK m. 29/2 |
| İşletme projesinin bildirimi | İmza karşılığı veya taahhütlü mektup | KMK m. 37 |
| Kurul kararları | Noter tasdikli karar defteri ve katılan maliklerin imzası | KMK m. 32/4 |
Uygulama bildirimi veya anlık mesaj bu şekillerin yerini tutmaz. Yargıtay, olağanüstü toplantıda çağrı kuralını emredici saymakta ve usulsüz çağrıyı tek başına iptal sebebi kabul etmektedir (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/1300, K. 2017/9785, T. 21.11.2017). Uygulamayı kullanmayan malik bakımından bildirim yapılmamış sayılır.
Kişisel Verilerin Korunması
Maliklerin adı, telefonu, borç durumu ve araç plakası kişisel veridir. Bu verilerin bir yazılım şirketine aktarılması 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na tabidir.
Olay: istenmeyen SMS. Bir site sakini, hiç kaydolmadığı bir uygulamadan telefonuna kayıt mesajı gelince şikayetçi oldu. İnceleme şunu ortaya çıkardı: yönetim şirketi aidat ve yönetim işleri için bir uygulama kullanıyordu; sonradan, sakinlere indirim kampanyası duyurmak için ikinci bir uygulamayla anlaşmış ve ilk uygulamadaki kayıtlı veriler ikinciye otomatik olarak aktarılmıştı. Şirket, sakinin kendi isteğiyle kaydolduğunu savundu; iki şirket arasındaki protokol ve uygulama sağlayıcısının cevabı bunun aksini gösterdi.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 13.04.2021 tarihli ve 2021/359 sayılı kararında şu tespitleri yapmıştır:
- Yönetim hizmetini veren şirket veri sorumlusu, uygulamayı sağlayan şirket veri işleyendir.
- Site yönetim işlerinden ayrı bir amaca hizmet eden ve katılımı isteğe bağlı olan ikinci bir uygulamaya maliklerin verilerinin aktarılması ancak açık rıza ile mümkündür.
- Açık rıza alınmadan aktarım yapan yönetim şirketine 100.000 TL idari para cezası verilmiştir.
Püf nokta: Yönetim şirketiyle uygulama sağlayıcısı arasındaki sözleşmeye "malikler açık rıza vermiş sayılır" yazılması rıza yerine geçmez. Açık rızayı malikin kendisi verir; ceza da veriyi aktaran yönetime kesilir.
Bu karardan çıkan sonuç şudur: aidat tahakkuku gibi yönetim işlerinin gerektirdiği veriler açık rıza dışındaki işleme şartlarına dayandırılabilir; buna karşılık kampanya, pazarlama veya ek hizmet amaçlı kullanım için malikin açık rızası gerekir. Her iki durumda da maliklerin aydınlatılması (m. 10) ve veri güvenliğinin sağlanması (m. 12) zorunludur.
Borç ve Haklar Uygulamaya Bağlanamaz
Malikin aidat borcu kanundan doğar; borcun ödenmesi için belirli bir uygulamanın kullanılmasını şart koşan bir kanun hükmü yoktur. Malik, yönetimin banka hesabına yaptığı ödemeyle de borcundan kurtulur. Aynı şekilde hesapları inceleme, toplantıya katılma ve oy kullanma gibi hakların kullanımı uygulamaya üyelik şartına bağlanamaz.
Uygulamanın yönetimin tek iletişim kanalı yapılması isteniyorsa bunun yolu yönetim planı değişikliğidir ve bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyunu gerektirir (KMK m. 28/3). Böyle bir değişiklik dahi Kanun'un emredici şekil kurallarını ortadan kaldıramaz.
Malikler ve Yöneticiler İçin Pratik Öneriler
Malikler için:
- Aidatın hangi kurul kararına veya işletme projesine dayandığını yönetimden yazılı olarak isteyin.
- Dövizli aidatı Türk lirasıyla ödeyecekseniz ödeme günündeki kuru esas alın ve açıklamaya dönemi yazın.
- Kurul kararına dayanmayan bir zammı ödemek zorunda kalırsanız ödemeyi ihtirazi kayıtla yapın.
- Katılmadığınız bir kurul kararına karşı iptal davası süresi kısadır: toplantıya katılıp aykırı oy kullandıysanız karar tarihinden, katılmadıysanız öğrenmeden itibaren bir ay; her halde karar tarihinden itibaren altı ay (KMK m. 33).
- Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m. 18/B).
Yöneticiler için:
- Aidatın para birimini, tutarını ve artış yöntemini kurula karar bağlatın; kararı noter tasdikli deftere yazdırın.
- Geçici işletme projesini üç ay içinde kurula sunun ve yeniden değerleme oranı sınırını aşmayın.
- Yönetim uygulamasının bedelini işletme projesine açık bir kalem olarak yazın.
- Uygulama sağlayıcısıyla veri işleme sözleşmesi yapın, malikleri aydınlatın ve yönetim işleri dışındaki kullanımlar için açık rıza alın.
- Toplantı çağrısı ve işletme projesi bildirimini uygulamadan duyursanız bile Kanun'daki şekilde ayrıca yapın.
Dövizli aidat ve yönetim uygulaması konularında mevzuat yakın zamanda değişmiş, yargı uygulaması ise henüz yerleşmemiştir. Somut uyuşmazlıklarınız ve hak kaybı yaşamamak adına bir avukata başvurulması tavsiye edilir.
Kaynakça
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 20, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 35, 37, 38
- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar m. 4/c ve 4/g
- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34) m. 8
- Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tebliğ No: 2008-32/34 ile İlgili Olarak Sıkça Sorulan Sorular
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 99
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 58
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 5, 10, 12
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2917, K. 2021/1380, T. 09.11.2021
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/4096, K. 2022/9628, T. 30.05.2022
- Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2019/3963, K. 2019/6069, T. 21.10.2019
- Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/4423, K. 2018/3307, T. 02.05.2018
- Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/1300, K. 2017/9785, T. 21.11.2017
- Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/1858, K. 2017/3823, T. 02.05.2017
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2014/13231, K. 2015/2610, T. 17.03.2015
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2013/13636, K. 2013/16590, T. 28.11.2013
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2013/5851, K. 2013/7349, T. 02.05.2013
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu, K. 2021/359, T. 13.04.2021
- Nesli Beril Özen Çolak, Toplu Yapılarda Ortak Yerler, tez, 2025, YÖK Tez No: 979464
- Çağrı Kendirlioğlu, Toplu Yapılarda Yönetim, tez, 2021, YÖK Tez No: 699954
- Mustafa Karabay, 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu Kapsamında Kat Maliklerinin Hak ve Borçları, tez, 2019, YÖK Tez No: 613507
- Muhammed Uluşen, Apartman ve Site Yönetiminden Doğan Hukuki Sorumluluk, tez, 2020, YÖK Tez No: 608809
- Ahmet Ayar, Kat Mülkiyetinde Ortak Giderlerin Paylaşılması Sorunu, makale, 2021
- Mehmet Doğar, Toplu Yapı Yönetim Sözleşmesinin Hukuki Niteliği, makale, 2024
Yasal Uyarı: Bu metin, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. sophoshukuk.com olarak herhangi bir yönlendirme, garanti veya sonuç vaadinde bulunmamaktayız. Her dosya kendi özel şartlarına göre değerlendirilmelidir; somut uyuşmazlıklarınız için mutlaka bir avukattan profesyonel destek alınız.