Sophos Hukuk Bürosu

Av. Hüseyin Aydın · Alanya / Antalya

Alanya, Türkiye’de yabancılara en çok konut satılan ilçelerden biridir. Kestel’de deniz manzaralı bir rezidans, Kargıcak’ta bir villa ya da Mahmutlar’da birkaç daire alan pek çok yatırımcının hedefi aynıdır: gayrimenkul yatırımı yoluyla Türk vatandaşlığı. Ancak her konut alımı vatandaşlık getirmez; değerleme raporu, ödeme şekli ve tapu şerhi gibi ayrıntılarda yapılan bir hata, yüz binlerce dolarlık yatırımın vatandaşlık için yetersiz sayılmasına yol açabilir.

Kısa cevap: Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20 nci maddesine göre yabancı; en az 400.000 ABD Doları değerindeki, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı, tapu kaydına üç yıl satılmaması şerhi konulması şartıyla satın alırsa, Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığını kazanabilir. Döviz tutarının Türkiye’deki bir bankaya satılması, değerleme raporunun yatırım tutarını doğrulaması ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmaması gerekir.

Önemli: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü yatırım tutarını tespit ederken resmi senetteki bedeli, banka dekontlarını ve değerleme raporunu birlikte değerlendirir. Ödediğiniz bedel 400.000 doları aşsa bile değerleme raporu bu tutarın altında kalırsa taşınmaz vatandaşlık için yeterli sayılmayabilir. Satış öncesinde değerlemenin yaptırılması ve ödemenin bankacılık kanalıyla, döviz satışı belgelenerek yapılması hayati önemdedir.

Alanya, Antalya, Gazipaşa, Manavgat, Mahmutlar ve Konaklı’da vatandaşlık amaçlı konut alımları özellikle Rus, Ukraynalı, İranlı, Iraklı ve Körfez ülkesi vatandaşları arasında yaygındır. Bu rehber, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ve Danıştay 10. Dairesinin kararları çerçevesinde hazırlanmıştır.

Anahtar terimler · Key terms · Ключевые термины · واژه‌های کلیدی

TürkçeEnglishРусскийفارسی
Gayrimenkul yoluyla vatandaşlıkTurkish citizenship by real estate investmentгражданство Турции за недвижимостьشهروندی ترکیه از طریق خرید ملک
Üç yıl satmama şerhi3-year no-sale annotationзапрет на продажу 3 годаقید عدم فروش سه‌ساله
Değerleme raporuvaluation reportотчёт об оценкеگزارش ارزیابی
Uygunluk belgesicertificate of conformityсправка о соответствииگواهی انطباق
Döviz alım belgesicurrency exchange certificateсправка о продаже валютыگواهی فروش ارز
Alanya vatandaşlık avukatıAlanya citizenship lawyerадвокат по гражданству в Аланьеوکیل شهروندی در آلانیا

1. Hukuki Dayanak: Kanun m. 12 ve Yönetmelik m. 20

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12 nci maddesi, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla bazı yabancıların Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai olarak Türk vatandaşlığını kazanabileceğini düzenler. Bunlar arasında YUKK m. 31/1-(j) uyarınca ikamet izni alan yatırımcılar ve onların yabancı eşleri ile ergin olmayan veya bağımlı çocukları da sayılmıştır (m. 12/1-b).

Yatırımın türü ve tutarı ise Yönetmeliğin 20 nci maddesinde belirlenmiştir. Taşınmaz yoluyla vatandaşlığa ilişkin bendin güncel metni şöyledir:

“En az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı (…) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilen.”

Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20/2-b

Eşik, 13.05.2022 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla 250.000 dolardan 400.000 dolara çıkarılmıştır. 12.12.2023 tarihli değişiklikle de taşınmazın kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa niteliğinde olması şartı getirilmiştir; boş arsa veya tarla alımı bu kapsamda değerlendirilmez.

2. Gayrimenkul Yoluyla Vatandaşlığın Şartları

3. Yatırım Tutarı Nasıl Tespit Edilir?

Yatırım tutarını Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tespit eder ve tespit usulü kurumun genelgeleriyle belirlenir (Yönetmelik m. 20/9). Danıştay, bu genelgelerdeki sistemi şöyle açıklamıştır:

“(…) dava konusu Genelgede üç farklı değerin (resmi senet ve/veya satış vaadi sözleşmesi, dekont, değerleme raporu) birlikte dikkate alınmasının, her üç değerin birbiriyle tutarlı olup olmadığının denetlenmesinin, sahteciliğin, usulsüzlüğün, muvazaanın ve/veya vergi kaçırmanın önlenmesi amaçlarına yönelik olduğu (…)”

Danıştay 10. Daire, E. 2022/194, K. 2025/5781, T. 04.12.2025

Dövizin Türk Lirası karşılığının belirlenmesinde tespit tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru veya çapraz kur esas alınır (Yönetmelik m. 20/6). Uygulamada yatırım tutarı, elektronik ortamda düzenlenen değerleme raporu ve tutar tespit belgesi üzerinden teyit edilmektedir. Bu belgelerin düzenlenme usulü ve geçerlilik süreleri TKGM genelgeleriyle sık sık değiştirildiğinden, 2026 yılında yapılan son değişiklikler de dahil olmak üzere işlem tarihindeki güncel uygulamanın tapu müdürlüğünden teyit edilmesi gerekir.

4. Alanya’da Adım Adım Süreç

  1. Taşınmazın hukuki kontrolü: Tapu kaydı, ipotek ve haciz şerhleri, iskan durumu, kat irtifakı veya kat mülkiyeti ile imar durumu incelenir. Alanya’da iskansız veya kat irtifakı kurulmamış projelerde ciddi sorunlar yaşanabilmektedir.
  2. Değerleme raporu: Satıştan önce lisanslı bir değerleme kuruluşuna rapor hazırlatılır ve değerin 400.000 doların altında kalmadığı kontrol edilir.
  3. Ödeme ve döviz satışı: Bedel bankacılık kanalıyla ödenir, döviz Türkiye’deki bir bankaya satılır ve belgesi alınır.
  4. Tapu devri ve şerh: Alanya Tapu Müdürlüğünde satış yapılır ve üç yıl satmama şerhi tapuya işlenir.
  5. Uygunluk belgesi: Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüğünden yatırımın vatandaşlık şartlarına uygunluğunu gösteren belge alınır.
  6. İkamet izni ve vatandaşlık başvurusu: YUKK m. 31/1-(j) kapsamında ikamet izni alınır, ardından vatandaşlık başvurusu yapılır ve dosya güvenlik incelemesinden sonra Cumhurbaşkanı kararına sunulur.

Projeden daire alımında tapu ve iskan sorunları için Alanya’da projeden daire alıp tapu alamayanların hukuki yolları ve ikamet şartları için Alanya ikamet izni rehberimize bakabilirsiniz.

5. Eş ve Çocuklar da Vatandaş Olur mu?

Evet. Kanunun 12/1-(b) bendi, yatırımcının yanında yabancı eşini ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuklarını da kapsar. Aile üyeleri aynı dosyada değerlendirilir; ancak her biri için ayrıca güvenlik incelemesi yapılır. Bu nedenle evlilik ve doğum belgelerinin apostilli ve yeminli tercümeli olarak hazırlanması gerekir.

6. Sık Yapılan Hatalar ve Riskler

7. Başvuru Reddedilirse: Dava Yolu ve Danıştay Kararları

Tapu idaresinin taşınmazı vatandaşlığa uygun görmemesi, şerhin terkini veya vatandaşlık başvurusunun reddi gibi işlemler idari işlemdir ve tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir (İYUK m. 7).

KararOlaySonuç
Danıştay 10. Daire, E. 2024/3137, K. 2024/3672, T. 03.10.2024İran vatandaşının satın aldığı taşınmaz, değerleme raporları ile kontrol raporu arasındaki fark nedeniyle alınan ortalama değer esas alınarak vatandaşlığa uygun görülmemiş ve satmama şerhinin terkinine karar verilmiştir.İşlemin iptaline ilişkin ilk derece ve bölge idare mahkemesi kararları onanmıştır.
Danıştay 10. Daire, E. 2022/194, K. 2025/5781, T. 04.12.2025Yatırım tutarının tespitine ilişkin TKGM genelgesine ve buna dayanan ret işlemine karşı dava.Resmi senet, dekont ve değerleme raporunun birlikte değerlendirilmesinin amacı açıklanmıştır.
Danıştay 10. Daire, E. 2020/3336, K. 2024/3481, T. 30.09.2024Hisseli taşınmaz alan yabancıların, hisse değerine göre satmama şerhi talebinin reddi.Hisse değerinin eşiği karşılayıp karşılamadığı ve genelgenin hukuka uygunluğu incelenmiştir.

Bu kararlar, değerleme farklılıkları gibi teknik nedenlerle verilen ret işlemlerinin yargısal denetime açık olduğunu göstermektedir. Buna karşılık millî güvenlik gerekçesine dayanan retlerde idareye geniş bir takdir alanı tanınmaktadır.

Akademik Çalışmalarda Yatırım Yoluyla Vatandaşlık

Yatırım yoluyla vatandaşlık, son yıllarda lisansüstü hukuk ve sosyal bilim çalışmalarının da gündemindedir. YÖK Ulusal Tez Merkezinde yer alan bir yüksek lisans tezi, Türkiye’nin bu kavramla 2016 yılında Yönetmelikte yapılan değişiklikle tanıştığını; vatandaşlığın kazanılması ve kaybedilmesinin devletlerin mahfuz yetkisine giren hassas bir alan olması nedeniyle çeşitli hukuki sorunlar doğurduğunu ele almaktadır (Toksoy, 2023, Tez No. 818127). Türkiye’nin altı şehrinde yatırım yoluyla vatandaşlık edinen kişiler ve bu piyasada hizmet sağlayan aracılarla yapılan 46 görüşmeye dayanan bir başka çalışma ise, Türkiye’nin kısa sürede en popüler vatandaşlık programlarından birine sahip olduğunu belirterek aracıların oluşturduğu sistemi incelemektedir (Çetinkaya, 2024, Tez No. 931546).

Daha yeni bir tez, yatırım yoluyla vatandaşlık programlarının küçük ve kırılgan ekonomiler için önemli bir gelir kaynağı olduğunu, ancak sağladığı sınırlı ekonomik fayda ve taşıdığı riskler nedeniyle gelişmiş ülkelerde bu programların düzenlenme veya sonlandırılma eğiliminde olduğunu tespit etmektedir (Özgür, 2026, Tez No. 994134). Yatırımcı açısından bu tespitlerin pratik anlamı açıktır: eşik tutar ve şartlar sık değişebilir; bu nedenle alım öncesinde güncel mevzuatın ve tapu uygulamasının kontrol edilmesi, aracı beyanlarına değil belgelere dayanılması gerekir.

Sonuç

Alanya’da ev alarak Türk vatandaşlığı kazanmak mümkündür; ancak bu yol yalnızca 400.000 dolarlık bir alım değil, değerleme, ödeme, döviz satışı, tapu şerhi ve güvenlik incelemesinden oluşan çok aşamalı bir süreçtir. En büyük riskler genellikle satıştan önce yapılmayan kontrollerden doğar. Ret halinde ise 60 günlük dava süresi içinde idari yargıya başvurulabilir.

Yatırımın büyüklüğü ve mevzuatın sık değişmesi nedeniyle, somut uyuşmazlıklarınız ve hak kaybı yaşamamak adına alanında uzman bir avukata başvurulması tavsiye edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ev alarak Türk vatandaşlığı için en az ne kadar yatırım gerekir?

Yönetmelik m. 20/2-b uyarınca en az 400.000 ABD Doları veya karşılığı döviz tutarında, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmaz satın alınması gerekir.

Birden fazla daire alarak 400.000 dolara ulaşabilir miyim?

Evet. Toplam değerin 400.000 dolar eşiğini sağlaması ve her bir taşınmaza üç yıl satmama şerhi konulması kaydıyla birden fazla bağımsız bölüm alınabilir.

Vatandaşlık için aldığım evi ne zaman satabilirim?

Tapu kaydına üç yıl satılmaması şerhi konulur. Bu süre dolmadan yapılacak devir, vatandaşlığın dayanağını etkileyebilir.

Eşim ve çocuklarım da vatandaş olabilir mi?

Evet. Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 12/1-b, yatırımcının yabancı eşini ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuklarını da kapsar.

Değerleme raporu satış bedelinden düşük çıkarsa ne olur?

TKGM resmi senet, banka dekontları ve değerleme raporunu birlikte değerlendirir. Değerleme raporu eşiğin altında kalırsa taşınmaz vatandaşlık için yeterli sayılmayabilir; bu işleme karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.

Boş arsa alarak vatandaşlık alınabilir mi?

Hayır. 12.12.2023 tarihli değişiklikten sonra taşınmazın kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı olması gerekir.

Yararlanılan kaynaklar: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 12; Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20 (5072, 5554 ve 7938 sayılı Cumhurbaşkanı Kararlarıyla değişik), m. 66; 6458 sayılı YUKK m. 31; 2577 sayılı İYUK m. 7; Danıştay 10. Daire E. 2022/194 K. 2025/5781; E. 2024/3137 K. 2024/3672; E. 2020/3336 K. 2024/3481; E. 2021/3827 K. 2025/4243. YÖK Ulusal Tez Merkezi: Toksoy, Yatırım yoluyla vatandaşlık kazanılması: Problemler ve çözüm önerileri, Yüksek Lisans, İhsan Doğramacı Bilkent Üniv., 2023 (Tez No. 818127); Çetinkaya, Türkiye’de yatırım yoluyla vatandaşlık edinimine ulusaşırı bir bakış, Yüksek Lisans, Ankara Üniv., 2024 (Tez No. 931546); Özgür, Yatırım yoluyla vatandaşlık, Yüksek Lisans, İstanbul Üniv., 2026 (Tez No. 994134). Mevzuat metinleri için: mevzuat.gov.tr.

Yasal Uyarı: Bu metin, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. sophoshukuk.com olarak herhangi bir yönlendirme, garanti veya sonuç vaadinde bulunmamaktayız. Her dosya kendi özel şartlarına göre değerlendirilmelidir; somut uyuşmazlıklarınız için mutlaka bir avukattan profesyonel destek alınız.