Sophos Hukuk Bürosu

Av. Hüseyin Aydın · Alanya / Antalya

Alanya’nın yaz trafiğinde Atatürk Bulvarı’nda bir arkadan çarpma, Oba’da bir kavşak kazası ya da Mahmutlar’da park halindeki araca çarpılması… Kusursuz olduğunuz bir kazada aracınız onarılsa bile, ikinci el piyasada artık “hasar kayıtlı” bir araçtır ve satış değeri düşmüştür. Bu farkın adı araç değer kaybıdır ve çoğu araç sahibinin hiç talep etmediği bir tazminat kalemidir.

Kısa cevap: Kusurlu karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına yazılı başvuru yapılarak değer kaybı talep edilir; 15 gün içinde cevap gelmez veya teklif yetersiz kalırsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir ya da dava açılabilir (KTK m. 97). 1 Temmuz 2026’dan itibaren trafik sigortasına yapılan araç hasarı başvurusu, değer kaybı talebini de kapsamış sayılır. Yargıtay’a göre değer kaybı, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarılmış haldeki ikinci el piyasa değeri arasındaki farktır; sigorta genel şartlarındaki eski hesap formülü (Ek-1) 1 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılmıştır.

Önemli: Değer kaybı talebi için süre, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her halde kazadan itibaren on yıldır (KTK m. 109). Tazminat miktarı açıkça yetersiz olan anlaşmalar ve ibranameler, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir (KTK m. 111); bu süre kaçırılırsa ibraname geçerli hâle gelebilir.

Alanya, Antalya, Gazipaşa, Manavgat, Mahmutlar ve Konaklı’da kiralık araç, motosiklet ve turist trafiği nedeniyle maddi hasarlı kazalar çok sık yaşanmaktadır. Bu rehberde konu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yerleşik kararları çerçevesinde incelenmiştir.

Anahtar terimler · Key terms · Ключевые термины · واژه‌های کلیدی

TürkçeEnglishРусскийفارسی
Araç değer kaybıdiminished value of a vehicleутрата товарной стоимости автомобиляافت ارزش خودرو
Hasar bedelirepair costстоимость ремонтаهزینه تعمیر
Araç mahrumiyet bedeliloss of use compensationкомпенсация за невозможность пользоваться автоغرامت محرومیت از خودرو
Sigorta Tahkim KomisyonuInsurance Arbitration CommissionСтраховая арбитражная комиссияکمیسیون داوری بیمه
Kusur raporufault reportзаключение о виновностиگزارش تقصیر
Alanya trafik kazası avukatıAlanya car accident lawyerадвокат по ДТП в Аланьеوکیل تصادفات در آلانیا

1. Araç Değer Kaybı Nedir?

Yargıtay değer kaybını şöyle tanımlar:

“Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup (…)”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/12979, K. 2022/14487, T. 14.11.2022

Değer kaybı, onarım masrafından (hasar bedelinden) ayrı bir zarar kalemidir. Araç kusursuz şekilde onarılsa bile, hasar kaydı ve onarım izleri nedeniyle ikinci el alıcıların ödemeye razı olduğu bedel düşer. Bu fark, kusurlu tarafın ve sigortasının sorumluluğundadır.

2. Değer Kaybı Davası Kime Açılır?

Kendi kasko poliçeniz, değer kaybını kapsayan ayrı bir teminat (kloz) içermiyorsa kural olarak değer kaybını karşılamaz; kasko hasar bedelini ödese bile değer kaybı için karşı tarafın trafik sigortasına ayrıca başvurmanız gerekir.

3. Yargıtay’a Göre Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Sigorta şirketleri uzun süre değer kaybını Trafik Sigortası Genel Şartlarının Ek-1’indeki formüle göre hesapladı ve bu yöntem genellikle düşük sonuç verdi. Bu formülün kanuni dayanağı Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 (E. 2019/40, K. 2020/40) ve 29.12.2022 (E. 2021/82, K. 2022/167) tarihli kararlarıyla ortadan kalktı; Danıştay 8. Dairesi de 14.05.2025 tarihli kararıyla (E. 2022/772, K. 2025/4513) Ek-1’i iptal etti. 12.06.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren genel şartlar değişikliğiyle Ek-1 yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenlemeye göre değer kaybını eksper; aracın markası, modeli, yaşı, kullanılmışlık düzeyi, hasar gören kısımları, geçmiş hasar durumu ile kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farkı dikkate alarak belirler. Yargıtay da yerleşik olarak şu ilkeyi uygulamaktadır:

“Araçta meydana gelen değer kaybının; aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibariyle hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alınarak kazadan sonraki onarılmış halinin rayiç değeri tespit edilip bu iki miktar arasındaki azalmaya (farka) göre hesaplanması gerekir.”

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/14941, K. 2017/7966, T. 20.09.2017 (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin E. 2021/24132, K. 2023/8841, T. 12.07.2023 sayılı kararında aktarılan bozma ilamı)

Yargıtay, Sigorta Tahkim Komisyonunun genel şartlar formülüne göre hesaplanan tutara hükmettiği bir dosyada da bu yaklaşımı tekrarlayarak kararı bozmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/2945, K. 2025/6015, T. 16.04.2025). Aynı şekilde, bilirkişinin piyasa farkı yerine “genel bir değerlendirme” ile değer kaybı belirlediği raporlara dayanılarak hüküm kurulamayacağı kabul edilmiştir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/15972, K. 2017/8865, T. 10.10.2017; bu bozma ilamı Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin E. 2024/2224, K. 2025/15472 sayılı kararında aktarılmıştır). Güncel uygulama da aynı yöndedir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/8628, K. 2025/15793, T. 26.11.2025).

4. Değer Kaybını Etkileyen Unsurlar

5. Araç Mahrumiyet Bedeli ve Diğer Kalemler

Değer kaybının yanında şu kalemler de talep edilebilir:

6. Sigortaya Başvuru, Tahkim veya Dava

KTK m. 97 uyarınca dava açmadan veya tahkime gitmeden önce karşı tarafın trafik sigortasına yazılı başvuru zorunludur. Başvuruya kaza tespit tutanağı, ruhsat, ehliyet, hasar fotoğrafları, onarım faturası ve varsa eksper raporu eklenir. Sigorta 15 gün içinde cevap vermezse veya teklif yetersizse:

7. Adım Adım Ne Yapmalısınız?

  1. Kaza tespit tutanağı düzenleyin veya polis/jandarma tutanağı alın; kusur durumunun doğru yazıldığından emin olun.
  2. Hasarı fotoğraflayın ve onarım öncesi ile sonrası durumu belgeleyin.
  3. Onarım faturası ve parça listesini saklayın; hangi parçanın değiştiği, hangisinin boyandığı değer kaybı hesabında belirleyicidir.
  4. Karşı tarafın sigortasına yazılı başvuru yapın ve başvuru tarihini belgeleyin.
  5. Teklifi değerlendirin; eksperin belirlediği tutar düşük kalırsa piyasa farkı yöntemiyle bağımsız ekspertiz alınabilir.
  6. İbranameyi dikkatle imzalayın; tazminat miktarı açıkça yetersiz olan anlaşmalar, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir (KTK m. 111). Gerekirse tahkime veya mahkemeye başvurun.

Akademik Çalışmalarda Araç Değer Kaybı

Araç değer kaybı, son yıllarda lisansüstü sigorta hukuku çalışmalarının da önemli konularındandır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında değer kaybının tespitine ayrılmış bir doktora tezi de, zarar kavramının zaman içinde genişleyerek daha önce zarar sayılmayan durumları da kapsamaya başladığını ve bu çerçevede değer kaybının nasıl tespit edileceğini incelemektedir (Çorbacıoğlu Aydoğmuş, 2023, Tez No. 803240).

Sonuç

Araç değer kaybı, hasar bedelinden ayrı ve çoğu zaman göz ardı edilen bir tazminat kalemidir. Talep önce karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına yöneltilir; Yargıtay’a göre hesap, sigorta formüllerine değil, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el piyasa değerleri arasındaki farka dayanır. Araç mahrumiyet bedeli gibi sigorta dışında kalan kalemler ise sürücü ve işletenden istenebilir.

Sigorta tekliflerinin gerçek zararı karşılamayabilmesi ve iki yıllık sürenin kısa olması nedeniyle, somut uyuşmazlıklarınız ve hak kaybı yaşamamak adına bir avukata danışılması yararlı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Araç değer kaybı kimden istenir?

Öncelikle kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasından, poliçe limiti ve kusur oranı içinde istenir. Limiti aşan zarar ve sigorta dışındaki kalemler için kusurlu sürücü ve araç işleteni sorumludur.

Değer kaybı nasıl hesaplanır?

Yargıtay’a göre aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki fark esas alınır. Aracın yaşı, kilometresi, modeli ve hasarlı parçaların niteliği dikkate alınır.

Kendi kaskom değer kaybını öder mi?

Kural olarak hayır. Kasko hasar bedelini karşılasa bile değer kaybı için kusurlu karşı tarafın trafik sigortasına ayrıca başvurmanız gerekir.

Değer kaybı için ne kadar sürede başvurmalıyım?

KTK m. 109 uyarınca zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her halde kazadan itibaren on yıl içinde talep edilmelidir.

Araç serviste kaldığı süre için tazminat alabilir miyim?

Evet, araç mahrumiyet bedeli istenebilir. Yargıtay, makul onarım süresi üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini ve araç kiralandığına dair belge sunulmamasının tek başına ret sebebi olmadığını kabul etmiştir. Bu kalem trafik sigortası teminatı dışındadır ve sürücü ile işletenden istenir.

Parçalar orijinal parçayla değiştirildiyse değer kaybı olur mu?

Olabilir. Yargıtay, sadece orijinal parça kullanıldığı veya tramer kaydı oluşmadığı gerekçesiyle değer kaybı talebinin reddedilemeyeceğini, piyasa farkının bilirkişiyle tespit edilmesi gerektiğini kabul etmiştir.

Yararlanılan kaynaklar: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85, 97, 109, 111; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 vd.; Yargıtay 4. HD E. 2021/24132 K. 2023/8841; E. 2025/2945 K. 2025/6015; E. 2024/2224 K. 2025/15472; E. 2022/12979 K. 2022/14487; E. 2023/2959 K. 2025/8819; E. 2021/20376 K. 2022/5342; E. 2023/6051 K. 2023/9990. Anayasa Mahkemesi E. 2019/40 K. 2020/40; E. 2021/82 K. 2022/167; Danıştay 8. D. E. 2022/772 K. 2025/4513; Yargıtay 17. HD E. 2016/14941 K. 2017/7966; E. 2016/15972 K. 2017/8865; 4. HD E. 2024/8628 K. 2025/15793; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 14; 6102 sayılı TTK m. 5/A; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik (RG 12.06.2026). YÖK Ulusal Tez Merkezi: Çorbacıoğlu Aydoğmuş, Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında değer kaybının tespiti, Doktora, Ankara Hacı Bayram Veli Üniv., 2023 (Tez No. 803240). Mevzuat metinleri için: mevzuat.gov.tr.

Yasal Uyarı: Bu metin, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. sophoshukuk.com olarak herhangi bir yönlendirme, garanti veya sonuç vaadinde bulunmamaktayız. Her dosya kendi özel şartlarına göre değerlendirilmelidir; somut uyuşmazlıklarınız için mutlaka bir avukattan profesyonel destek alınız.