13-19 Temmuz 2026 haftasında Resmî Gazete’de yayımlanan otuz dokuz düzenlemenin en dikkat çekici kısmı, Anayasa Mahkemesi’nin ceza yargılamasında adil yargılanma hakkına ilişkin art arda yayımladığı on bir karar oldu. Bunun yanında Yargıtay ve Danıştay’ın kira, trafik cezası ve araç vergilendirmesine dair kararları, kazı destek yapıları ve enerji sektörünü ilgilendiren yönetmelik değişiklikleri ile COP31 İklim Zirvesi’nin Antalya’da, Alanya karayolu güzergahında yapılacağını teyit eden uluslararası anlaşma bu haftanın öne çıkan gelişmeleri arasında yer aldı.
Bu hafta yayımlanan düzenlemelerin önemli bir kısmı (yedi adet), TBMM komisyonlarının yaz tatilinde de çalışabilmesine izin veren ve içerik olarak birbirine çok benzeyen idari kararlardan oluşuyor. Okuyucularımızın zamanını verimli kullanabilmesi için bu tür tekrar eden kararları tek bir başlık altında topladık; buna karşılık gerçek hukuki ve ticari etkisi olan yargı kararları ile yönetmelik değişikliklerini ayrıntılı biçimde ele aldık.
Anayasa Mahkemesi’nden Ceza Yargılamasında Adil Yargılanma Hakkına Dair Seri Kararlar
Bu hafta Resmî Gazete’de Anayasa Mahkemesi’nin ceza yargılaması ve infaz hukuku alanında on bir ayrı bireysel başvuru kararı yayımlandı. Kararların büyük çoğunluğu, adil yargılanma hakkının farklı görünümlerini (aynı fiilden iki kez yargılanmama, tanık sorgulama, gerekçeli karar, etkili soruşturma) somut olaylar üzerinden netleştiriyor.
Aynı Fiilden İkinci Kez Yargılanma Yasağı: İki Ayrı Karar
Anayasa Mahkemesi bu hafta, “ne bis in idem” (aynı fiilden iki kez yargılanmama) ilkesine ilişkin iki ayrı kararını yayımladı. İlk kararda Mahkeme, bu ilkenin Anayasa’nın 36. maddesindeki adil yargılanma hakkı kapsamında korunması gerektiğini ve uygulanabilmesi için kesinleşmiş bir mahkûmiyet veya beraat kararının bulunması, ardından aynı fiile ilişkin yeni bir yargılama sürecinin başlatılmış olması gerektiğini belirledi; kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar bu anlamda beraat sayılmıyor. İkinci kararda ise resmî belgede sahtecilik suçlamasıyla bir kişinin ilk mahkemede beraat etmesine rağmen farklı bir mahkemede yeniden yargılanıp mahkûm edilmesinin hak ihlali oluşturduğu tespit edildi.
Kimleri ilgilendiriyor? Aynı olay nedeniyle birden fazla soruşturma veya kovuşturmayla karşılaşan şüpheli ve sanıklar ile bu kişileri temsil eden ceza avukatlarını.
Pratik sonucu: Kesinleşmiş bir beraat veya mahkûmiyet kararı bulunan kişiler, aynı fiil nedeniyle açılan yeni bir soruşturma veya davaya karşı bu iki kararı doğrudan dayanak gösterebilecek; mahkemeler yeni delil veya esaslı kusur istisnası dışında ikinci bir yargılamaya girişemeyecek.
Tanık Sorgulama Hakkı ve Doğrudan Doğruyalık İlkesi
Bir başka kararında Anayasa Mahkemesi, mahkemede hazır bulunmayan tanık beyanlarının mahkûmiyete tek veya belirleyici delil olarak kullanılabilmesi için sanığa yeterli dengeleyici güvence sağlanması gerektiğini üç aşamalı bir testle netleştirdi. Karar, hâkimin kararını yalnızca duruşmada tartışılan delillere dayandırması gerektiğini vurgulayan doğrudan doğruyalık ilkesini de hatırlattı.
Kimleri ilgilendiriyor? Sanıklar, müdafiler ve tanık beyanına dayalı ceza davası yürüten mahkemeleri.
Pratik sonucu: Mahkemeler artık tanığı duruşmaya getirmeden sadece önceki beyanını dosyaya koyarken bunun geçerli bir gerekçesini göstermek zorunda; aksi hâlde mahkûmiyet kararı Anayasa Mahkemesi önünde bozulma riski taşıyor.
Kolluk Görevlilerinin Güç Kullanımında Etkili Soruşturma Zorunluluğu
Anayasa Mahkemesi’nin bir diğer kararı, kolluk görevlilerinin gözaltı veya yakalama sırasında güç kullanması nedeniyle yaralanma ya da kötü muamele iddialarında etkili ve kapsamlı bir soruşturma yürütülmesi gerektiğini vurguladı; tıbbi rapor, tanık beyanı ve görüntü kayıtlarının yeterince değerlendirilmeden kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilemeyeceği belirtildi.
Pratik sonucu: Turizm yoğunluğu nedeniyle yerli ve yabancı ziyaretçilerin de zaman zaman taraf olduğu yakalama ve gözaltı işlemlerinde meydana gelen yaralanma iddiaları artık daha kapsamlı delil toplanmasını gerektiriyor; mağdurlar bu kararı savunmalarında dayanak olarak kullanabilecek.
Diğer Usul Güvenceleri: Gerekçeli Karar, Geçmişe Uygulama Yasağı ve Ceza Mahsubu
Aynı hafta içinde üç AYM kararı daha, ceza yargılamasının farklı aşamalarındaki usul güvencelerini pekiştirdi:
- Memnu hakların iadesi (gerekçeli karar hakkı): Mahkemeler, bir kişinin yasaklanmış haklarının iadesi talebini reddederken sadece “hakkında soruşturma var” demekle yetinemez; soruşturmanın kişinin iyi hâlli olmadığını nasıl gösterdiğini somut olarak açıklamak zorundadır.
- Ceza kanununun geçmişe uygulanması yasağı: Suç işlenme tarihinden sonra yürürlüğe giren ve cezayı ağırlaştıran bir kanun hükmü, eski tarihli fiillere uygulanamaz; suçlunun lehine olan eski hüküm esas alınmalıdır.
- Koşullu salıverilme geri alınması ve ceza mahsubu: 7 Kasım 1982 öncesi işlenen suçlarla ilgili geri alınan koşullu salıverilme kararları sonradan hükümsüz kalmışsa, o dönemde geçirilen tutma süresinin infaz hâkimliğince mahsup edilmesi takdiri değil zorunlu bir işlemdir.
Kimleri ilgilendiriyor? Memnu hakların iadesini talep eden eski hükümlüler, ceza kanunu değişikliği sonrası yargılanan sanıklar ve infaz kurumunda bulunan ilgili hükümlüler.
İdari ve Mali Uyuşmazlıklarda Adil Yargılanma: İşçi Alacağı ve İhale Feshi
Anayasa Mahkemesi, olağanüstü hal kapsamında kapatılan bir kurumda çalışmış bir işçinin alacak davasının, idari başvuru sonuçlanmadığı gerekçesiyle esasa girilmeden reddedilmesinin adil yargılanma hakkını ihlal ettiğine karar verdi; mahkemelerin artık dava şartı tartışmasıyla yetinmeyip alacağın varlığını maddi ve hukuki yönden incelemesi gerekiyor.
Pratik sonucu: Alanya’nın turizm ve hizmet sektöründe çalışmış ve iş akdi feshi, kıdem tazminatı veya benzeri alacaklarla ilgili dava açan işçiler, sundukları bordro ve sözleşme gibi belgelerin mahkemece esastan değerlendirilmesini talep edebilecek.
Bir başka kararda Anayasa Mahkemesi, bir asansör-inşaat şirketiyle yapılan ihale sözleşmesinin FETÖ/PDY soruşturması gerekçesiyle feshedilmesinin, şirket yetkilileri beraat ettiği hâlde delillerin hatalı değerlendirilmesi nedeniyle hak ihlali oluşturduğunu tespit etti.
Pratik sonucu: Belediye ve kamu kurumlarıyla sözleşme ilişkisi bulunan Alanya’daki inşaat ve müteahhitlik firmaları, somut ve kanıtlanmış delillere dayanmayan fesih kararlarına karşı bu emsali gösterebilecek. Aynı hafta içinde, kamu görevinden olağanüstü hal kapsamında çıkarılan kişilerin meslek/unvan tabanlı ek ödeme talep edemeyeceğine ve yeminli mali müşavirlere uygulanan mesleki kısıtlamaların ancak kanunda öngörülen resmî disiplin yolları izlenerek yapılabileceğine ilişkin iki AYM kararı daha yayımlandı.
Yargıtay ve Danıştay: Kira, Trafik Cezası ve Araç Vergilendirmesi Kararları
Kira Davalarında Tebligat ve Tahliye Taahhüdü Usulüne Sıkı Uyum
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin iki kararı kira uyuşmazlıklarında usule sıkı uyum gerektiğini vurguladı. İlk karara göre UYAP üzerinden bir belgenin sadece okunmuş olması, hukuk muhakemeleri mevzuatındaki resmî tebliğ veya tefhim işleminin yerini tutmuyor; kesin sürelerin başlaması için elektronik tebligata özgü beş günlük sürenin dolması veya fiilî tebligat gerekiyor. İkinci karara göre ise tahliye taahhüdünden sonra taraflar yeni bir kira sözleşmesi imzalamışsa, mahkemenin eski taahhüdün geçerliliğini hâlâ koruyup korumadığını mutlaka incelemesi gerekiyor.
Kimleri ilgilendiriyor? Ticari mağaza, ofis veya depo kiralayan kiracı ve kiraya verenleri, özellikle turizm sezonunda kısa süreli ticari kiralama yapan işletmeleri.
Pratik sonucu: Kiraya veren tarafı temsil eden avukatların, tahliye taahhüdüne dayanmadan önce tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığını ve taraflar arasında sonradan bir sözleşme yenilemesi olup olmadığını titizlikle kontrol etmesi gerekiyor.
Trafik Cezası Davalarında Sabit Vekâlet Ücreti
Danıştay 8. Dairesi, Kamu Alacaklarının Tahsil Usulü Kanunu kapsamındaki davalarda (trafik cezası ödeme emirlerine karşı açılanlar dâhil) vekâlet ücretinin dava konusu tutara bakılmaksızın Barolar Birliği’nin yıllık asgari ücret tarifesindeki sabit (maktu) tutar üzerinden hesaplanması gerektiğini yineledi.
Pratik sonucu: Düşük tutarlı bir trafik cezasına karşı dava açan bireyler ve araç filosu bulunan işletmeler, dava tutarının yüksekliğinden bağımsız olarak önceden bilinen, sabit bir vekâlet ücreti ödeyeceklerini öngörebilecek.
Traktör mü ATV mi? Araç Sınıflandırmasında Gümrük Tarifesi Esas Alınacak
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, tip onay belgesinde “traktör” olarak görünse de teknik özellikleri ATV kategorisine uyan araçların özel tüketim vergisi açısından sınıflandırılmasında gümrük tarife pozisyonunun (gerekirse bilirkişi incelemesiyle) esas alınması gerektiğine karar verdi. Bu karar, araç kiralama ve satış işletmelerinin vergilendirilmesinde daha öngörülebilir bir çerçeve sağlıyor.
İnşaat ve Enerji Sektörünü İlgilendiren Yönetmelik ve Tebliğ Değişiklikleri
Kazı Destek Yapılarında Teknik Esaslar Güncellendi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kazı Destek Yapıları Hakkında Yönetmelik’in ekindeki tasarım ve uygulama esaslarını güncelledi. Değişiklikler, kazı işleri sırasında insan ve yapı güvenliğini sağlamaya yönelik teknik ve idari kuralları yeniden düzenliyor.
Kimleri ilgilendiriyor? Alanya gibi inşaat faaliyetinin yoğun olduğu bölgelerde otel, konut ve ticari yapı inşa eden müteahhitler, mimar ve mühendisler.
Pratik sonucu: Kazı işine başlamadan önce güncellenmiş esaslara uygun bir destek yapı tasarımı hazırlanması gerekiyor; uyumsuz uygulamalar şantiye kazalarına ve hukuki sorumluluğa yol açabilir.
Enerji Sektöründe Üç Ayrı Düzenleme
Enerji alanında bu hafta üç ayrı düzenleme yayımlandı. BOTAŞ’ın doğal gaz alımlarında ilan ve teminat zorunluluğu kaldırılarak yeterlik listesi ile ilansız pazarlık usulü getirildi. EPDK, elektrik iletim hatları ve transformatör merkezi yatırımlarının geri ödeme tutarı hesaplama metodolojisini (TÜFE endeksi kullanımı ve emsal seçim kriterleri) netleştirdi. Aynı Kurul, Antalya Havalimanı’nda havacılık yakıtı depolama hizmeti veren Potas Akdeniz’in tarifesini onayladı; depolama bedelleri artık tavan fiyat olarak belirlendi ve bu limitlerin üzerine çıkılamayacak.
Pratik sonucu: Antalya Havalimanı üzerinden operasyon yürüten havayolu ve kargo firmaları için depolama maliyetleri artık öngörülebilir bir tavana bağlandı; bu durum, Alanya ve çevresindeki turizm işletmelerinin hava taşımacılığına dayalı lojistik maliyetlerini dolaylı olarak etkileyebilir.
Diğer Yönetmelik Değişiklikleri
- Yatırımcı Tazmin Merkezi: SPK, zamanaşımına uğramış yatırımcı emanet ve alacaklarının e-Devlet üzerinden başvuruyla iade edilebilmesini düzenledi; YTM malvarlığı artık kamu alacakları için bile haczedilemeyecek.
- Gemi hurdalaştırma teşviki: Eski Türk bayraklı gemilerin hurdaya ayrılması karşılığında yeni gemi inşasını teşvik eden yönetmelikte yüklenici tanımı genişletildi ve tonaj şartları netleştirildi; Alanya’nın yachting ve charter sektöründeki işletmeleri de dolaylı olarak ilgilendiriyor.
- İthalatta gümrük kıymeti toleransı: Ticaret Bakanlığı, 17 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren bir tebliğle, gümrük beyannamesi tescilinde tespit edilen kıymet ile ithalatçının kayıt belgesindeki kıymeti arasında yüzde 5 ve daha az bir fark bulunması hâlinde ithalatın artık engellenmeyeceğini düzenledi. Değişiklik doğrudan ithalatçıları, gümrük müşavir ve temsilcilerini, gümrük kargo işletmelerini ve uluslararası ticaret yapan firmaları etkiliyor; döviz kuru dalgalanmalarından ya da pazar fiyatı değişikliklerinden kaynaklanan küçük kıymet farklarını ortadan kaldırarak gümrük işlemlerini hızlandırması bekleniyor. Alanya’da yoğun şekilde ithal mal kullanan turizm, tekstil ve inşaat sektörü işletmeleri için bu esneklik, gümrükte yaşanan gecikmeleri azaltabilir.
- Avukatlık stajında kamu görevlileri: Kamu kurumunda çalışırken avukatlık stajı yapmak isteyenlerin mahkeme stajı sırasında aylıksız izin alabilmesine ilişkin düzenleme yeniden yayımlandı (bu düzenlemenin dayanağı olan kanunun tarihiyle ilgili bir tutarsızlık BÖLÜM 3’te ayrıca belirtilmiştir).
COP31 İklim Zirvesi Antalya’da — Alanya Karayolu Güzergahında
Resmî Gazete’de yayımlanan bir kararla, Türkiye ile Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması Sekretaryası arasındaki ev sahibi ülke anlaşması onaylandı. Buna göre COP31 toplantıları 3-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da, Aksu-Alanya karayolu güzergahında gerçekleştirilecek. Türkiye Hükümeti, konferans ve organizasyon masraflarını karşılamak üzere yaklaşık 7,7 milyon ABD Doları tutarında bir taahhütte bulundu; bu tutar seyahat, konaklama, bilgi ve siber güvenlik ile dijital platform hizmetlerini kapsıyor.
Kimleri ilgilendiriyor? Doğrudan Türkiye Hükümeti’ni; dolaylı olarak konferans döneminde Antalya-Alanya güzergahında hizmet verecek otel, restoran, ulaştırma ve lojistik işletmelerini, ayrıca yabancı katılımcı ve turistleri.
Pratik sonucu: Kasım 2026’da yaklaşık üç haftalık bir süre boyunca bölgede yoğun uluslararası etkinlik trafiği bekleniyor. Alanya karayolu güzergahındaki turizm, konaklama ve ulaştırma işletmelerinin bu döneme yönelik kapasite ve personel planlamasını şimdiden gözden geçirmesi faydalı olacaktır. Konferans iptal edilir veya ertelenirse harcanmayan fonların iade edileceği de düzenlemede yer alıyor.
TBMM Kararları: Yedi Komisyon Tatil Döneminde de Çalışabilecek
Bu hafta TBMM Genel Kurulu’nun aldığı ve içerik olarak birbirinin neredeyse birebir aynısı olan yedi karar yayımlandı; bu kararlar Anayasa-Adalet Karma Komisyonu, Dilekçe-İnsan Hakları Karma Komisyonu, Anayasa Komisyonu, Dilekçe Komisyonu, Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu, Plan ve Bütçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’nun Meclis’in tatil ve aravermesi döneminde de toplanabilmesine izin veriyor.
Kimleri ilgilendiriyor? İlgili komisyon üyeleri ve sekretaryası; dolaylı olarak bu komisyonlara dilekçe veya şikâyet sunan vatandaşlar.
Pratik sonucu: Bu kararların doğrudan bir hak veya yükümlülük doğurmuyor; idari nitelikte. Ancak Plan ve Bütçe Komisyonu ile Anayasa Komisyonu’nun tatil döneminde de çalışabilmesi, gayrimenkul, vergi ve mali mevzuatı ilgilendiren yasama çalışmalarının yaz aylarında da ilerleyebileceği anlamına geliyor.
Diğer İdari Düzenlemeler ve Atamalar
Haftanın geri kalan düzenlemeleri daha çok kurumsal/idari nitelikte olup Alanya’daki müvekkil profiliyle doğrudan bağlantısı sınırlı. Kısaca özetlemek gerekirse:
- 2005 yılından beri yürürlükte olan ve bazı kamu iktisadi teşebbüslerinden alınan hasılat payı düzenlemesi 1 Haziran 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırıldı.
- Adli Tıp Kurumu, Dışişleri Bakanlığı, Göç İdaresi Başkanlığı ve Orman Genel Müdürlüğü’nde çeşitli üst düzey atama ve görevden alma kararları yayımlandı.
- Gazi Üniversitesi Tasarım Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı; İbn Haldun Üniversitesi Körfez Çalışmaları Merkezi, Bingöl Üniversitesi Diş Hekimliği Merkezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi ve Karabük Üniversitesi Kadın (ve Aile) Çalışmaları Merkezi yönetmeliklerinde kurumsal güncellemeler yapıldı.
- İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi ve İstanbul Kilyos Doğal Sit Alanı’nın sınırları koordinat bazında yeniden belirlendi.
Bu düzenlemelerin hiçbiri bu hafta için Alanya’daki gayrimenkul, turizm, iş hukuku veya ticaret hukuku uygulamalarını doğrudan etkilemiyor; bilgi amacıyla kısaca listelenmiştir.
Sonuç
13-19 Temmuz 2026 haftasının öne çıkan gelişmesi, Anayasa Mahkemesi’nin ceza yargılamasında adil yargılanma hakkına ilişkin on bir ayrı kararı oldu; bu kararlar hem bireysel sanık ve hükümlüleri hem de işçi alacağı ve kamu ihalesi gibi idari-mali uyuşmazlıkların tarafı olan işletmeleri ilgilendiriyor. Bunun yanında Yargıtay’ın kira davalarına, Danıştay’ın trafik cezası ve araç vergilendirmesine ilişkin kararları ile kazı destek yapıları yönetmeliği, Alanya’daki inşaat ve gayrimenkul sektörünün yakından takip etmesi gereken düzenlemeler arasında yer alıyor. COP31 İklim Zirvesi’nin Antalya-Alanya güzergahında yapılacak olması ise bölge turizm ve hizmet sektörü için Kasım 2026’ya yönelik somut bir planlama gündemi oluşturuyor. Somut bir hukuki durumla karşı karşıyaysanız, güncel mevzuatın sizin özel durumunuza nasıl uygulanacağını değerlendirmek için bir avukata danışmanız faydalı olacaktır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kaynak: Resmî Gazete.