Avukat Hüseyin Aydın – Alanya Avukat / Alanya Lawyer
Türk aile hukukunun en çok tartışılan kurumlarından biri olan süresiz yoksulluk nafakası (EN: Indefinite Poverty Alimony / DE: Unbefristeter Bedürftigkeitsunterhalt / RU: Бессрочные алименты по бедности) için geri sayım başladı. Anayasa Mahkemesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. İptal başvurusunun Antalya 12. Aile Mahkemesinden gelmesi, kararı Antalya ve Alanya bölgesi için ayrıca önemli kılıyor.
Karar 30 Eylül 2026 tarihinde Resmî Gazete‘de yayımlandı ve dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027‘de yürürlüğe girecek. Haberlerin ardından en çok sorulan sorular şunlar oldu: Bağlanmış nafakalar kendiliğinden bitecek mi? Devam eden boşanma davaları ne olacak? Nafaka ödeyen kişi ödemeyi durdurabilir mi? Bu rehberde, Resmî Gazete’de yayımlanan karar metni esas alınarak bu sorular yanıtlanmıştır.
İçindekiler: 1) Karar künyesi ve hüküm · 2) AYM neden iptal etti? · 3) Karşı oy ve farklı gerekçeler · 4) Somut örnek olay: Bağlanmış nafaka kendiliğinden biter mi? · 5) Dokuz aylık geçiş dönemi · 6) Nafaka ödeyen ve alanlar için yol haritası · 7) Sonuç
1. Karar Künyesi ve Hüküm
| Bilgi | Ayrıntı |
|---|---|
| Karar | Anayasa Mahkemesi, E. 2025/156, K. 2026/131, T. 04.06.2026 |
| Resmî Gazete | 30.09.2026 tarih ve 33386 sayı |
| İtiraz yoluna başvuran | Antalya 12. Aile Mahkemesi |
| İptal edilen kural | TMK m. 175/1’deki “süresiz olarak” ibaresi |
| Oy durumu | İptal oyçokluğuyla; yürürlük tarihi oybirliğiyle |
| Yürürlük | Resmî Gazete’de yayımdan başlayarak dokuz ay sonra (30.06.2027) |
TMK m. 175’in iptal öncesi metni şöyledir: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” İptal yalnızca “süresiz olarak” ibaresini kapsamaktadır. Yoksulluk nafakası kurumu kaldırılmamıştır. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşin nafaka isteme hakkı devam etmektedir.
2. AYM Neden İptal Etti?
Mahkeme kuralı Anayasa’nın 2. (hukuk devleti), 5. ve 17. (maddi ve manevi varlığın korunması) maddeleri yönünden incelemiştir. Gerekçenin kilit noktaları şunlardır:
- Uygulama ile metin arasındaki çelişki: AYM, kuralın lafzının her durumda süresiz nafakayı zorunlu kılmadığını kabul etmiştir. Ancak yerleşik yargısal uygulamada kuralın emredici sayıldığını ve hâkime süre belirleme takdiri tanınmadığını tespit etmiştir. Bu tespitte Yargıtay 2. HD’nin E. 2016/8859, K. 2017/14407 sayılı kararına atıf yapılmıştır.
- Kusursuz eşin ömür boyu borçlu kalması: Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmadığından, kusursuz eşin dahi boşanma nedeniyle sürekli olarak nafaka ödemekle sorumlu tutulabildiği vurgulanmıştır.
- Denge bozulması: AYM’ye göre yükümlülüğün hiçbir ölçüt belirlenmeksizin kategorik olarak süresiz öngörülmesi, nafaka borçlusu için ağır bir külfet doğurmakta ve çatışan haklar arasındaki makul dengeyi ortadan kaldırmaktadır.
- Kanun koyucuya yol gösterme: Mahkeme, hâkime nafakanın süresini evliliğin süresi, alacaklı eşin yaşı, eğitim ve sağlık durumu, kendi geçimini sağlayabilme kapasitesi gibi ölçütlere göre belirleme yetkisi verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Süresiz nafakayı gerektiren istisnai hâllerin kriterlerinin de kanunda açıkça yer alması gerektiğini ifade etmiştir.
“…kuralla kusuru daha ağır olmamak kaydıyla boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında her koşulda süresiz olarak nafaka isteme imkânı tanınması, devletin kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkından kaynaklanan pozitif yükümlülüğüyle bağdaşmamaktadır.” (AYM, E. 2025/156, K. 2026/131, § 32)
Karar metnine Anayasa Mahkemesi Norm Kararlar Bilgi Bankası üzerinden ulaşılabilir.
3. Karşı Oy ve Farklı Gerekçeler
Karar oybirliğiyle verilmemiştir; üç üye karşı oy kullanmıştır. Karşı oyda yoksulluk nafakasının bir ödül, tazminat veya evlilik süresine bağlı bir mali karşılık olmadığı, merkezinde zamanın değil ihtiyacın bulunduğu belirtilmiştir. Ayrıca kadınların boşanma sonrası yoksulluk riskine ve CEDAW yükümlülüklerine dikkat çekilmiş, AYM’nin 2012 yılında aynı ibareyi Anayasa’ya uygun bulduğu (E. 2011/136, K. 2012/72) hatırlatılmıştır. Bir üye ise iptale katılmış, ancak iptalin yalnızca belirlilik ilkesine dayandırılması gerektiğini savunmuştur. Bu tablo, kanun koyucunun yapacağı yeni düzenlemenin kamuoyunda tartışılmaya devam edeceğini göstermektedir.
4. Somut Örnek Olay: Bağlanmış Nafaka Kendiliğinden Biter mi?
Örnek Olay: Alanya’da yaşayan L. ile M. 2015 yılında boşanmıştır. Mahkeme, kusuru daha hafif olan ve boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen M. lehine aylık yoksulluk nafakasına hükmetmiş, karar kesinleşmiştir. L., haberleri gördükten sonra “Artık nafaka ödemek zorunda değilim” diyerek ödemeyi durdurmayı düşünmektedir. Gazipaşa’da boşanma davası hâlen devam eden N. ise davasının yeni kurala mı, eski kurala mı göre sonuçlanacağını merak etmektedir.
- Kesinleşmiş nafakalar kendiliğinden sona ermez. Anayasa m. 153/5 uyarınca iptal kararları geriye yürümez. Kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla bağlanan nafaka, yeni bir mahkeme kararı olmadıkça ödenmeye devam eder. Ödemenin kendiliğinden durdurulması, icra takibi ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 344 kapsamında nafaka borcuna uymamaktan dolayı tazyik hapsi gibi ciddi sonuçlar doğurabilir.
- TMK m. 176 yolu açıktır. Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar. Alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde artırma ya da azaltma istenebilir.
- Devam eden davalar: İptal hükmü yürürlüğe girdikten sonra verilecek kararlarda hâkimin nafakaya süre koyup koyamayacağı ve hangi ölçütleri uygulayacağı, büyük ölçüde TBMM’nin dokuz ay içinde yapacağı düzenlemeye bağlıdır.
5. Dokuz Aylık Geçiş Döneminde Ne Olacak?
AYM, iptal hükmünün hemen yürürlüğe girmesinin doğuracağı hukuki boşluğun kamu yararını ihlal edeceğini değerlendirerek kanun koyucuya 30 Haziran 2027’ye kadar süre tanımıştır. Bu süre içinde TMK m. 175 mevcut hâliyle uygulanmaya devam eder. Basında, nafaka düzenlemesinin hazırlıkları süren 13. Yargı Paketi kapsamında ele alınabileceğine dair haberler yer almaktadır. Ancak bu satırlar yazıldığı tarihte kabul edilmiş bir kanun metni bulunmamaktadır.
| Dönem | Uygulanacak Kural | Dikkat Edilecek Husus |
|---|---|---|
| 30.06.2027’ye kadar | TMK m. 175 mevcut hâliyle | Yeni hükmedilen nafakalar kural olarak süresizdir |
| Yeni kanun çıkarsa | Yeni düzenleme ve geçiş hükümleri | Mevcut nafakalara uygulanıp uygulanmayacağı geçiş hükmüne bağlıdır |
| Kanun çıkmazsa | “Süresiz olarak” ibaresi olmadan TMK m. 175 | Süre belirleme ölçütleri içtihatla şekillenecektir |
6. Nafaka Ödeyen ve Alanlar İçin Yol Haritası
| Nafaka Ödeyenler | Nafaka Alanlar |
|---|---|
| Ödemeyi kendiliğinden durdurmayın; kesinleşmiş karar geçerlidir. | Kesinleşmiş nafakanız kendiliğinden sona ermez. |
| Durumunuz TMK m. 176 kapsamındaysa kaldırma veya indirim davasını değerlendirin. | Mali durumunuzdaki ve sağlığınızdaki değişiklikleri belgeleyin. |
| Yeni düzenlemenin geçiş hükümlerini takip edin. | Devam eden davalarda yoksulluk hâlinin süreceğini gösteren delilleri güçlendirin. |
Boşanma sürecinin genel işleyişi için Türk Aile Hukukunda Boşanma Davaları ve Yargılama Rehberi ile “Kısa Evlilik, Uzun Fatura” nafaka rehberi başlıklı yazılarımızı da inceleyebilirsiniz.
7. Sonuç
Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin itirazıyla başlayan süreç, Türk aile hukukunda 1988’den beri süregelen süresiz nafaka uygulamasını sona erdirmiştir. Ancak bu, yoksulluk nafakasının kaldırıldığı ya da bağlanmış nafakaların kendiliğinden bittiği anlamına gelmemektedir. Asıl belirleyici olan, TBMM’nin 30 Haziran 2027’ye kadar yapacağı düzenleme ve geçiş hükümleridir. Somut uyuşmazlıklarınız ve hak kaybı yaşamamak adına alanında uzman bir avukata başvurulması tavsiye edilir.
Yasal Uyarı: Bu metin, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. sophoshukuk.com olarak herhangi bir yönlendirme, garanti veya sonuç vaadinde bulunmamaktayız. Her dosya kendi özel şartlarına göre değerlendirilmelidir; somut uyuşmazlıklarınız için mutlaka bir avukattan profesyonel destek alınız.
İlgili Arama Terimleri ve Hukuki Kavramlar: süresiz nafaka iptal edildi mi, süresiz nafaka ne zaman kalkacak, AYM nafaka kararı 2026, TMK 175 iptal, yoksulluk nafakası süresi, mevcut nafakalar ne olacak, nafaka kaldırma davası, nafaka indirim davası, TMK 176 nafakanın kaldırılması, 13. yargı paketi nafaka, Alanya nafaka davası, Antalya aile mahkemesi nafaka, Gazipaşa boşanma nafaka, Mahmutlar boşanma.